Οι Ευρωπαϊκές Θάλασσες Αντιμετωπίζουν Ρεκόρ Θερμοκρασιών: Απειλή για Ενδημικά Είδη, Άνοδος Νέων και Οικολογικές Αλλαγές

Οι θάλασσες της Ευρώπης βίωσαν το θερμότερο καλοκαίρι από την έναρξη των δορυφορικών μετρήσεων, με τις θερμοκρασίες να φτάνουν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα από τη Μάγχη έως τη Μεσόγειο. Αυτές οι ακραίες συνθήκες προκαλούν ραγδαίες αλλαγές στα θαλάσσια οικοσυστήματα.

Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, η μέση θερμοκρασία των ευρωπαϊκών θαλασσών κατά τους μήνες Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγουστο ανήλθε στους 21,6 βαθμούς Κελσίου, το υψηλότερο σημείο που έχει καταγραφεί τα τελευταία 45 χρόνια. Ως ενδεικτικό παράδειγμα, στις 5 Αυγούστου, ένας πλωτήρας κοντά στη Μαγιόρκα κατέγραψε 33,02 βαθμούς Κελσίου, σπάζοντας κάθε προηγούμενο ρεκόρ στο δίκτυο πλωτήρων των ισπανικών λιμενικών αρχών.

Οι επιστήμονες εκφράζουν σοβαρές ανησυχίες για την αυξανόμενη συχνότητα, ένταση και έκταση των θαλάσσιων καυσώνων. Οι ωκεανοί, απορροφώντας το μεγαλύτερο μέρος της πλεονάζουσας θερμότητας που συσσωρεύεται λόγω της αύξησης των αερίων του θερμοκηπίου, διατηρούν αυτή τη θερμότητα για παρατεταμένες περιόδους, επηρεάζοντας δραματικά την ισορροπία τους.

Οι επιπτώσεις στην αλιεία είναι ήδη εμφανείς. Στον Βισκαϊκό Κόλπο, μεταξύ Γαλλίας και Ισπανίας, η μέση θερμοκρασία το φετινό καλοκαίρι ξεπέρασε τους 21,4 βαθμούς Κελσίου, σημειώνοντας αύξηση άνω των 2,4 βαθμών σε σχέση με τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020.

Στις 13 Αυγούστου, οι μετρήσεις της αμερικανικής NOAA επιβεβαίωσαν την τάση, φτάνοντας τους 23,2 βαθμούς, επίπεδο-ρεκόρ για τη δορυφορική περίοδο.

Η αλλαγή στον τρόπο που εκδηλώνονται οι θαλάσσιοι καύσωνες είναι εντυπωσιακή. Στη δεκαετία του 1980, ο Βισκαϊκός Κόλπος παρουσίαζε κατά μέσο όρο λίγες μόνο ημέρες θαλάσσιου καύσωνα ετησίως. Μέχρι τα τέλη Αυγούστου φέτος, ο αριθμός αυτός έφτασε τις 186 ημέρες, δηλαδή περισσότερες από τρεις στις τέσσερις ημέρες του έτους.

«Αυτό που μας εκπλήσσει είναι η ταχύτητα με την οποία συμβαίνουν αυτές οι αλλαγές», δήλωσε στο Reuters ο Jean-Pierre Gattuso, ερευνητής στο γαλλικό Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών. «Ρεκόρ καταρρίπτονται σχεδόν καθημερινά σε πολλές περιοχές».

Απώλεια 95% των Υποθαλάσσιων Δασών Kelp

Στις βόρειες ακτές της Ισπανίας, μία από τις πιο δραματικές αλλαγές αφορά τα υποθαλάσσια δάση kelp, που κάποτε αποτελούσαν ζωτικής σημασίας καταφύγιο και τόπο αναπαραγωγής για πολυάριθμα θαλάσσια είδη.

Ο Jose Manuel Rico Ordas, καθηγητής θαλάσσιας οικολογίας στο Πανεπιστήμιο του Oviedo, εκτιμά ότι περίπου το 95% των εκτεταμένων περιοχών με καφέ φύκια έχει εξαφανιστεί στις ακτές της Asturias από το 2010. Τα kelp είναι ευαίσθητα στις υψηλές θερμοκρασίες, προτιμώντας νερά κάτω από τους 20 βαθμούς Κελσίου, θερμοκρασίες που παλαιότερα ήταν σπάνιες στην περιοχή.

«Τώρα συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο», τονίζει. Η εξαφάνιση αυτών των φυτών έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια και άλλων ειδών. «Δεν βρίσκουμε πλέον αστακούς, καραβίδες, αχινούς και πολλά άλλα είδη που συνδέονται άμεσα με την υγιή κατάσταση των δασών kelp», επισημαίνει ο Rico Ordas.

Επιπλέον, η υπερβόσκηση των φυκιών από ψάρια που ευνοούνται από τις αυξημένες θερμοκρασίες έχει επιδεινώσει την κατάσταση.

Ψαράδες, επιστήμονες και περιβαλλοντικές οργανώσεις καταβάλλουν προσπάθειες για την αποκατάσταση αυτών των οικοσυστημάτων, ρίχνοντας στον βυθό μικρές πέτρες στις οποίες έχουν αναπτυχθεί φυτά kelp σε εργαστηριακές συνθήκες.

Για τις τοπικές κοινωνίες, το διακύβευμα ξεπερνά την προστασία ενός οικοσυστήματος. Ο Manuel Angel Reiriz Gonzalez, επικεφαλής αλιευτικής συντεχνίας στη Galicia, προέρχεται από οικογένεια που ασχολείται με την αλιεία αχινών και οστράκων για πάνω από έναν αιώνα.

Οι επαναλαμβανόμενοι θαλάσσιοι καύσωνες έχουν επηρεάσει σοβαρά τα αποθέματα οστρακοειδών, ενώ στην περιοχή εμφανίζονται όλο και συχνότερα είδη από θερμότερα νερά, όπως πορτογαλικές καραβέλες και triggerfish.

«Αν εξαφανιστούν τα kelp και μαζί τους οι αχινοί και τα άλλα είδη από τα οποία ζούμε, τότε ως αλιευτική κοινότητα θα πάψουμε να υπάρχουμε», δηλώνει ο Reiriz Gonzalez.

Νέα Είδη Εισβάλλουν στη Μεσόγειο

Η αύξηση της θερμοκρασίας δεν περιορίζεται στον Ατλαντικό. Στη Μεσόγειο, είδη από την Ερυθρά Θάλασσα και άλλες θερμότερες περιοχές εισέρχονται μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, μεταβάλλοντας τις τροφικές αλυσίδες. Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Κυπριακής Ακαδημίας Επιστημών, Γραμμάτων και Τεχνών, έχουν καταγραφεί πάνω από 1.000 μη γηγενή είδη στη Μεσόγειο, βασιζόμενη σε έρευνες επιστημόνων από 11 χώρες. Οι μεταβολές στις θαλάσσιες συνθήκες έχουν και απρόβλεπτες συνέπειες. Τον Αύγουστο, ένας μεγάλος αριθμός μεδουσών προκάλεσε διακοπή λειτουργίας στους αντιδραστήρες του πυρηνικού σταθμού Gravelines στη βόρεια Γαλλία, καθώς φράξαν το σύστημα ψύξης. Ήταν το δεύτερο παρόμοιο περιστατικό μέσα σε δύο χρόνια.

«Έκρηξη» Χταποδιών στις Ακτές της Βρετανίας

Παράλληλα, σε ορισμένες περιοχές, οι υψηλότερες θερμοκρασίες δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες για άλλα είδη. Στις νότιες ακτές της Αγγλίας, οι αλιείς καταγράφουν πρωτοφανή αύξηση στις ποσότητες κοινού χταποδιού. Περίπου 2.600 τόνοι αλιεύθηκαν πέρυσι και περισσότεροι από 3.000 τόνοι έχουν καταγραφεί ήδη φέτος, σύμφωνα με στοιχεία της βρετανικής Marine Management Organisation. Πριν από το 2025, οι ετήσιες ποσότητες δεν ξεπερνούσαν τους 30 τόνους. Οι προνύμφες των χταποδιών φτάνουν στα βρετανικά νερά μέσω ρευμάτων από τις Νήσους της Μάγχης, τη Βρετάνη και νοτιότερες περιοχές.

Στο παρελθόν, μεγάλο μέρος αυτών των προνυμφών δεν επιβίωνε λόγω των χαμηλών θερμοκρασιών. Ωστόσο, από το 2022, η Μάγχη βρίσκεται σε καθεστώς θαλάσσιου καύσωνα κατά μέσο όρο περίπου έξι μήνες τον χρόνο, έχοντας συμπληρώσει περισσότερες από 900 ημέρες με ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες.

«Τώρα αναπαράγονται στα βρετανικά νερά σε πολύ μεγάλους αριθμούς», ανέφερε ο Bryce Stewart, ερευνητής της Marine Biological Association.

Η συνολική εικόνα στα ευρωπαϊκά ύδατα δεν είναι ομοιόμορφη, καθώς κάποια είδη μειώνονται, άλλα μετατοπίζονται βορειότερα και ορισμένα πολλαπλασιάζονται.

Αυτό που αλλάζει, σύμφωνα με τους επιστήμονες, είναι η ταχύτητα. Οι θερμοκρασίες που κάποτε θεωρούνταν εξαιρετικά σπάνιες μετατρέπονται σταδιακά σε νέα κανονικότητα, με τις επιπτώσεις να φτάνουν από τα θαλάσσια οικοσυστήματα έως τις παράκτιες οικονομίες που εξαρτώνται από αυτά.

MoneyReview.gr

ΥΠΑΑΤ: Τι προβλέπει το πιλοτικό πρόγραμμα για το λαγοκέφαλο

Πρόγραμμα 16 εκατ. ευρώ για την αλιεία ανακοίνωσε από την Ιχθυόσκαλα ο Μ. Σχοινάς

Ακολουθήστε το Money Review στο Google News