Συντάξεις: Τα 4 Μέτρα Στο Τραπέζι & Εναλλακτικά Σενάρια της Κυβέρνησης για Ενίσχυση

Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης επεξεργάζεται τέσσερα εναλλακτικά σενάρια με στόχο την ενίσχυση των συνταξιούχων, στο πλαίσιο του επερχόμενου πακέτου εισοδηματικής στήριξης. Αυτά τα μέτρα βρίσκονται υπό επεξεργασία και αναμένεται να ανακοινωθούν επίσημα τον Σεπτέμβριο, αποτελώντας μέρος μιας νέας δέσμης παροχών για την προστασία των εισοδημάτων.

Σύμφωνα με πληροφορίες του «Ελεύθερου Τύπου», τα μέτρα που βρίσκονται στο τραπέζι των παρεμβάσεων του οικονομικού επιτελείου για την πρόσθετη ενίσχυση του εισοδήματος των χαμηλοσυνταξιούχων είναι τα ακόλουθα:

• Η αύξηση του μόνιμου επιδόματος των 250 ευρώ.
• Η χορήγηση διορθωτικής αύξησης στις συντάξεις, δεδομένου ότι η αύξηση κατά 2,4% που δόθηκε τον Ιανουάριο υπολείπεται του πληθωρισμού (2,5%) και είναι πολύ μικρότερη από τον πληθωρισμό τροφίμων (4,5%).
• Η μείωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης στις κύριες ή στις επικουρικές συντάξεις.
• Η μείωση της εισφοράς ασθενείας στις επικουρικές συντάξεις, εάν δεν υπάρξει παρέμβαση στην Εισφορά Αλληλεγγύης.

Οι τελικές αποφάσεις, που θα περιληφθούν στο συνολικό πακέτο ενίσχυσης των εισοδημάτων και θα ανακοινωθούν τον Σεπτέμβριο στη ΔΕΘ, θα εξαρτηθούν από κρίσιμες παραμέτρους όπως το κόστος και το εύρος των παρεμβάσεων.

Επικουρικές Σ
Σύμφωνα με τον «Ελεύθερο Τύπο», για τις επικουρικές συντάξεις εξετάζεται ακόμη και η ολοσχερής κατάργηση της Εισφοράς Αλληλεγγύης. Αυτή η επιλογή θα σήμαινε αύξηση κατά μέσο όρο 15 ευρώ το μήνα στις επικουρικές. Ωστόσο, από αυτές τις αυξήσεις θα ωφεληθούν περίπου 280.000 συνταξιούχοι από το σύνολο του 1 εκατομμυρίου που λαμβάνουν επικουρική, διότι η πιθανή κατάργηση ή μείωση της εισφοράς αφορά επικουρικές άνω των 300 ευρώ, στις οποίες επιβάλλεται. Εάν, όμως, επιλεγεί η μείωση ή η ολοσχερής κατάργηση της εισφοράς ασθενείας, τότε θα ωφεληθούν 1 εκατομμύριο συνταξιούχοι, καθώς δεν θα πληρώνουν πλέον εισφορά ασθενείας για την επικουρική σύνταξη.

Σημειώνεται πως η εισφορά ασθενείας 6% αποτελεί ένα μέτρο-κατάλοιπο από τη διακυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, καθώς επιβλήθηκε το 2015, πριν την υπογραφή του τρίτου Μνημονίου. Παρόλο που το μέτρο εφαρμόζεται ακόμη, έχουν γίνει εισηγήσεις για την εξάλειψή του από τις επικουρικές, οι οποίες όμως δεν συμπεριλήφθηκαν στο πακέτο μέτρων της ΔΕΘ του 2025, καθώς προκρίθηκε η κατάργηση της προσωπικής διαφοράς για 650.000 συνταξιούχους.

Με βάση αυτά τα κριτήρια (κόστος και εύρος δικαιούχων), το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται τα εναλλακτικά σενάρια για την ενίσχυση των συνταξιούχων.

Κατανομή

Η μέση σύνταξη γήρατος για το 2025, μετά την αύξηση κατά 2,4%, διαμορφώνεται στα 975 ευρώ για το σύνολο των συνταξιούχων. Σχεδόν ένας στους δύο λαμβάνει σύνταξη κάτω των 1.000 ευρώ, ενώ σε 10 Ταμεία οι μέσες συντάξεις γήρατος ξεπερνούν τα 1.400 ευρώ. Αυτή η κατανομή αποδεικνύει ότι οι αυξήσεις δεν ανέτρεψαν τη βασική δομή των ανισοτήτων, αλλά ενίσχυσαν όσους ήδη βρίσκονταν σε υψηλότερες συνταξιοδοτικές βαθμίδες.

Η συνολική εικόνα των συντάξεων γήρατος δείχνει ότι, παρά τις αυξήσεις, η πλειονότητα των συνταξιούχων εξακολουθεί να λαμβάνει κάτω από 1.000 ευρώ. Για αυτόν τον λόγο, η κυβέρνηση εξετάζει τα διαθέσιμα οικονομικά περιθώρια για τη βελτίωση του εισοδήματος των συνταξιούχων.

1. Αύξηση στο 250άρι

Εξετάζεται αύξηση –έως και διπλασιασμό– του μόνιμου επιδόματος των 250 ευρώ, το οποίο χορηγείται σε μόνιμη βάση από τον Νοέμβριο του 2025 σε συνταξιούχους άνω των 65 ετών, δικαιούχους αναπηρικών επιδομάτων και ανασφάλιστους υπερήλικες του ΟΠΕΚΑ.

Ένα σενάριο προβλέπει αύξηση του επιδόματος κατά 150 ευρώ (για να διαμορφωθεί στα 400 ευρώ) για την πληρωμή του Νοεμβρίου 2026. Δεν αποκλείεται, ωστόσο, και ο διπλασιασμός του στα 500 ευρώ, ανάλογα με τους διαθέσιμους πόρους από το πλεόνασμα της οικονομίας.

Μια κρίσιμη παράμετρος που μπορεί να επηρεάσει το ύψος του ποσού είναι η απόφαση για χορήγησή του σε περισσότερους συνταξιούχους, είτε μέσω διεύρυνσης των εισοδηματικών κριτηρίων (σε όσους έχουν ατομικό εισόδημα άνω των 14.000 ευρώ και οικογενειακό άνω των 26.000 ευρώ) είτε με μείωση του ορίου ηλικίας (ώστε να το λαμβάνουν όσοι είναι 62 ετών και άνω).

Το επίδομα των 250 ευρώ κοστίζει στον προϋπολογισμό 360 εκατομμύρια ευρώ. Αν αυξηθεί στα 400 ευρώ (με αύξηση 150 ευρώ), το κόστος ανέρχεται περίπου στα 570 εκατομμύρια ευρώ, ενώ αν διπλασιαστεί, το κόστος φτάνει τα 700 εκατομμύρια ευρώ.

2. Αναμόρφωση της ΕΑΣ

Επανεξέταση της Εισφοράς Αλληλεγγύης στις κύριες συντάξεις άνω των 1.468 ευρώ, ώστε να μην επιβάλλεται σε ολόκληρο το ποσό της σύνταξης, αλλά στη διαφορά ποσού σε κάθε κλίμακα. Για παράδειγμα, ένας συνταξιούχος με μεικτή σύνταξη 1.600 ευρώ έχει σήμερα κράτηση 3% (48 ευρώ) σε ολόκληρη τη σύνταξη για εισφορά αλληλεγγύης. Με το προτεινόμενο σχέδιο για αναλογική κράτηση (που έχει προτείνει και ο Συνήγορος του Πολίτη στο Υπουργείο Εργασίας), η κράτηση θα επιβάλλεται στη διαφορά από τα 1.468 ευρώ έως τα 1.600 ευρώ, δηλαδή στα 132 ευρώ, με ποσοστό 15%, με αποτέλεσμα ο συνταξιούχος να πληρώνει 20 ευρώ αντί για 48 ευρώ.

Εναλλακτικά, εξετάζεται η μείωση ή και η κατάργηση της Εισφοράς Αλληλεγγύης για τις επικουρικές συντάξεις άνω των 300 ευρώ. Η εισφορά επιβάλλεται με ποσοστά από 3% έως 10% και επιβαρύνει περίπου 280.000 συνταξιούχους, με συνολικό κόστος 167 εκατομμύρια ευρώ. Η κατάργησή της θα σήμαινε αυτόματα αύξηση από 3% έως 10% στις επικουρικές συντάξεις άνω των 300 ευρώ.

3. Εισφορά Ασθενείας

Μείωση ή και κατάργηση της εισφοράς ασθενείας 6% για τις επικουρικές συντάξεις. Αυτό το μέτρο εξετάζεται ως εναλλακτική λύση εάν δεν προχωρήσει η κατάργηση της εισφοράς αλληλεγγύης στις επικουρικές.

Η πρόταση για απαλλαγή των επικουρικών συντάξεων είχε υποβληθεί στο οικονομικό επιτελείο το καλοκαίρι του 2025, κατά την προετοιμασία των μέτρων στήριξης που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ. Ωστόσο, προκρίθηκε τότε η σταδιακή κατάργηση της προσωπικής διαφοράς από τις συντάξεις.

Η μείωση της εισφοράς ασθενείας από 6% σε 3%, για παράδειγμα, θα ισοδυναμούσε με αυξήσεις από 6 έως 12 ευρώ το μήνα στις επικουρικές συντάξεις. Με την πλήρη κατάργησή της, οι αυξήσεις θα ήταν διπλάσιες.

Το κόστος από τη μείωση στο μισό της εισφοράς ασθενείας ανέρχεται περίπου σε 80 εκατομμύρια ευρώ, ενώ με την πλήρη κατάργησή της φτάνει τα 150 εκατομμύρια ευρώ.

4. Έξτρα Αύξηση

Διορθωτική και οριζόντια αύξηση έως 1,5% σε όλες τις συντάξεις. Αυτό το σενάριο απασχολεί έντονα το οικονομικό επιτελείο, καθώς ένα τέτοιο μέτρο δεν θα άφηνε κανέναν συνταξιούχο εκτός.

Η κοστολόγησή του ανέρχεται περίπου σε 250 εκατομμύρια ευρώ. Αυτό το ποσό μπορεί να χρηματοδοτηθεί από τους τόκους που εισπράττονται από τον «κουμπαρά» του ασφαλιστικού, οι οποίοι ανέρχονται σε 650 εκατομμύρια ευρώ ετησίως. Τα αποθεματικά του «κουμπαρά» έχουν φτάσει τα 22 δισεκατομμύρια ευρώ.