«Ο Πολιτισμός Απών»: Η Ελληνική Ένωση Ντοκιμαντέρ Κρούει τον Κώδωνα του Κινδύνου για την Περιθωριοποίηση από την ΕΡΤ

Η Κραυγή Αγωνίας για την Απουσία του Ελληνικού Ντοκιμαντέρ στις Συχνοτήτες της ΕΡΤ

Η Ελληνική Δημόσια Τηλεόραση, ως θεματοφύλακας του εθνικού πολιτισμού, έχει συνταγματική υποχρέωση να διαφυλάσσει, να καταγράφει και να προάγει την πολιτιστική μας κληρονομιά. Ωστόσο, μια πρόσφατη έρευνα της Ένωσης Ελληνικού Ντοκιμαντέρ, που κάλυψε το τρίμηνο Νοεμβρίου 2025 – Ιανουαρίου 2026, αποκαλύπτει μια ανησυχητική πραγματικότητα: την αυξανόμενη περιθωριοποίηση του ελληνικού ντοκιμαντέρ από τις τηλεοπτικές συχνότητες της ΕΡΤ. Μέσω της πρωτοβουλίας «Ο Πολιτισμός Απών», οι δημιουργοί εκφράζουν την βαθιά τους ανησυχία για τη συρρίκνωση του πολιτιστικού περιεχομένου που παρουσιάζεται στο κοινό.

Οι Αριθμοί της Απουσίας: Στατιστικά Στοιχεία που Προκαλούν Ανησυχία
Τα στατιστικά στοιχεία που προέκυψαν από την ανάλυση του προγράμματος της ΕΡΤ από τα μέλη της Ένωσης Ελληνικού Ντοκιμαντέρ είναι αποκαλυπτικά του εύρους του προβλήματος.

• Στην ΕΡΤ3, το ελληνικό ντοκιμαντέρ κατείχε, κατά μέσο όρο, μόλις το 7% του συνολικού προγράμματος κατά το εν λόγω τρίμηνο, με τις διακυμάνσεις να κυμαίνονται μεταξύ 6% και 9%.
• Η κατάσταση στην ΕΡΤ1 είναι ακόμη πιο ανησυχητική, με τα ποσοστά των ντοκιμαντέρ να κυμαίνονται από 1,85% έως 2,40%. Είναι αξιοσημείωτο πως από το σύνολο των 1.433 επεισοδίων διαφόρων εκπομπών που προβλήθηκαν, μόνο 30 αφορούσαν ντοκιμαντέρ.
• Συνολικά, στο πρόγραμμα των τεσσάρων γραμμικών καναλιών της ΕΡΤ, το μερίδιο των ελληνικών σειρών ντοκιμαντέρ φτάνει μόλις στο πενιχρό 1,9%.

Ευρωπαϊκά Πρότυπα vs. Ελληνική Πραγματικότητα
Η ελληνική κατάσταση έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τα καθιερωμένα ευρωπαϊκά πρότυπα, όπου το ντοκιμαντέρ θεωρείται θεμελιώδης πυλώνας του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού περιεχομένου.

• Το γαλλογερμανικό δίκτυο ARTE αφιερώνει το 40% του προγράμματός του σε ντοκιμαντέρ.
• Στη Γαλλία και τη Γερμανία, τα αντίστοιχα ποσοστά κυμαίνονται από 13% έως 16,3%.

Η Απαξίωση του Ελληνικού Ντοκιμαντέρ στα Οικονομικά
Η απαξίωση του ελληνικού ντοκιμαντέρ αποτυπώνεται εξίσου εμφατικά στους προϋπολογισμούς. Σύμφωνα με στοιχεία που άντλησε η Ένωση Ελληνικού Ντοκιμαντέρ από τη Διαύγεια για τη διετία 2025-2026, το ντοκιμαντέρ απορρόφησε μόλις το 3,6% του συνολικού εγκεκριμένου προϋπολογισμού.

Την ίδια στιγμή, οι αναθέσεις εστίασαν μαζικά σε άλλα είδη:

• 542 επεισόδια μυθοπλασίας
• 2.189 επεισόδια ποικίλων εκπομπών
• μόλις 132 επεισόδια ντοκιμαντέρ

Στις καταγεγραμμένες εξωτερικές παραγωγές, η απουσία εκπομπών πολιτισμού (πέραν μίας μουσικής εκπομπής) ήταν αξιοσημείωτη.

Μια Χώρα Χωρίς Ντοκιμαντέρ, Μια Οικογένεια Χωρίς Φωτογραφικό Άλμπουμ
Όπως εύστοχα σημείωσε ο σπουδαίος σκηνοθέτης Πατρίσιο Γκουσμάν, «μια χώρα χωρίς ντοκιμαντέρ είναι σαν μια οικογένεια χωρίς φωτογραφικό άλμπουμ». Η ΕΡΤ διαθέτει ένα από τα πλουσιότερα αρχεία οπτικοακουστικής κληρονομιάς στην Ελλάδα, αποτέλεσμα της αδιάκοπης προσπάθειας κινηματογραφιστών που, μέσα από τις προηγούμενες δεκαετίες, κατέγραψαν την ιστορία και την καθημερινότητα του τόπου. Ωστόσο, εμβληματικές εκπομπές όπως το «Παρασκήνιο», το «Μονόγραμμα» και οι «Κεραίες της εποχής μας» έχουν σταματήσει να προβάλλονται, χωρίς να αντικατασταθούν.

Η Ένωση εκφράζει, παράλληλα, την έντονη αντίθεσή της στη μετατροπή της ΕΡΤ2 σε ένα κανάλι αποκλειστικά αθλητικού χαρακτήρα, τονίζοντας ότι ο πολιτισμός δεν πρέπει να μετριέται με ποσοστά τηλεθέασης, ούτε να υποκαθίσταται από ξένα, μισθωμένα προγράμματα ή ψυχαγωγικές εκπομπές στο στούντιο.

Οι Διεκδικήσεις της Ένωσης Ελληνικού Ντοκιμαντέρ και το Πρώτο Βήμα της ΕΡΤ
Μέσω της πρωτοβουλίας «Ο Πολιτισμός Απών», η Ένωση Ελληνικού Ντοκιμαντέρ θέτει ένα σαφές πλαίσιο διεκδικήσεων:

• Μετατροπή της ΕΡΤ2 Sport σε ΕΡΤ2 Culture: Επαναφορά του πολιτιστικού χαρακτήρα του καναλιού.
• Δημιουργία Ζωνών Ντοκιμαντέρ: Θέσπιση προκαθορισμένων ζωνών προβολής ντοκιμαντέρ σε όλα τα κανάλια της ΕΡΤ, ακολουθώντας τα πρότυπα ευρωπαϊκών δημόσιων τηλεοράσεων.
• Αναβάθμιση του ERTFLIX: Παραγωγή πρωτότυπου πολιτιστικού περιεχομένου και υψηλού επιπέδου ντοκιμαντέρ αποκλειστικά για την πλατφόρμα.
• Πρόγραμμα MicroDoc: Δημιουργία ενός νέου χρηματοδοτικού εργαλείου (με προτεινόμενο μπάτζετ 150.000€) για την υποστήριξη 10 μικρού μήκους ντοκιμαντέρ από νέους δημιουργούς.
• Διεθνείς Συμπαραγωγές: Άμεση ενεργοποίηση του Τμήματος Συμπαραγωγών της ΕΡΤ για τη σύναψη συνεργασιών με διεθνούς φήμης δίκτυα όπως το ARTE, το BBC και η EBU.

Η ηχηρή παρέμβαση της Ένωσης, στην οποία συμμετείχαν και συγκεντρώθηκαν πάνω από 2.000 υπογραφές, άνοιξε επιτέλους έναν δίαυλο επικοινωνίας με την ΕΡΤ. Η διοίκηση της ΕΡΤ έχει ήδη προγραμματίσει επίσημη συνάντηση με το Διοικητικό Συμβούλιο της Ένωσης, προκειμένου να συζητηθούν αναλυτικά τα παραπάνω αιτήματα.

Η Ελπίδα για Επαναπροσδιορισμό της Στρατηγικής
Ο Πολιτισμός, όπως ορίζεται και από το Σύνταγμα, αποτελεί βασική αποστολή της ΕΡΤ. Η επερχόμενη συνάντηση γεννά ελπίδα ότι η Δημόσια Τηλεόραση θα επαναπροσδιορίσει τη στρατηγική της, δίνοντας ξανά στους Έλληνες δημιουργούς τον απαραίτητο χώρο για να καταγράψουν το «σήμερα» και να το παραδώσουν στις επόμενες γενιές.

Για να υποστηρίξετε την πρωτοβουλία «Ο Πολιτισμός Απών» της Ένωσης Ελληνικού Ντοκιμαντέρ, μπορείτε να υπογράψετε εδώ.