Η Ετήσια Έκθεση του AHI για το 2026: Ελλάδα και Κύπρος στο Επίκεντρο της Στρατηγικής των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο

Η ενίσχυση της στρατηγικής σχέσης των Ηνωμένων Πολιτειών με την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία, αναδεικνύεται ως βασικός πυλώνας για την ασφάλεια και τα συμφέροντα της Ουάσιγκτον στην Ανατολική Μεσόγειο, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση πολιτικών θέσεων του Αμερικανικού Ελληνικού Ινστιτούτου (AHI) για το 2026. Η έκθεση εστιάζει στον κρίσιμο ρόλο των δύο χωρών σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης γεωπολιτικής αστάθειας, επιβεβαιώνοντας ότι οι διμερείς σχέσεις με αξιόπιστους εταίρους αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία, ειδικά μετά από εξελίξεις όπως οι επιχειρήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν και της Χεζμπολάχ.

Ελλάδα: Επιχειρησιακός και Ενεργειακός Εταίρος

Η Ελλάδα παρουσιάζεται στην έκθεση ως ένας αδιαμφισβήτητος επιχειρησιακός και ενεργειακός εταίρος. Καταγράφεται η ενεργή συμμετοχή της χώρας στη διαχείριση κρίσεων, με την Ελλάδα να είναι η πρώτη που έστειλε ναυτικές δυνάμεις προς υποστήριξη της Κύπρου, αναπτύσσοντας τη φρεγάτα «Κίμων». Επίσης, αναγνωρίζεται η σημαντική συμβολή των ελληνικών συστημάτων Patriot στη Σαουδική Αραβία, τα οποία κατέρριψαν δύο στόχους στις 19 Μαρτίου.

Σε στρατηγικό επίπεδο, η Ελλάδα αναδεικνύεται ως αξιόπιστος σύμμαχος, με κομβικό ρόλο στην υποστήριξη των επιχειρήσεων των ΗΠΑ μέσω υποδομών όπως η Σούδα και η Αλεξανδρούπολη. Παράλληλα, διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, προωθώντας το αμερικανικό LNG και αναπτύσσοντας σχετικές υποδομές. Η αμυντική συνεργασία ενισχύεται περαιτέρω με την απόφαση της Ελλάδας να προμηθευτεί τα μαχητικά F-35 και την υλοποίηση προγραμμάτων για τον εκσυγχρονισμό των Ένοπλων Δυνάμεων. Στον ενεργειακό τομέα, επισημαίνεται η συμφωνία εισαγωγής αμερικανικού LNG από το 2030 και η ανάθεση ερευνών υδρογονανθράκων σε αμερικανικές εταιρείες.

Κύπρος: Ενίσχυση Στρατηγικής Σημασίας

Το AHI υπογραμμίζει ότι η Κυπριακή Δημοκρατία αναδεικνύεται σε ολοένα και πιο σημαντικό εταίρο για τις ΗΠΑ, λόγω της γεωγραφικής της θέσης και της συνεργασίας της σε ζητήματα ασφάλειας και διαχείρισης κρίσεων. Η συνεργασία έχει αποκτήσει θεσμικό χαρακτήρα μέσω του Στρατηγικού Διαλόγου που εγκαινιάστηκε το 2024 και του Οδικού Χάρτη Αμυντικής Συνεργασίας 2024-2029, ο οποίος καλύπτει κοινή εκπαίδευση, θαλάσσια ασφάλεια και επιχειρησιακό συντονισμό. Η ανάληψη της προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ από την Κύπρο το 2026 ενισχύει περαιτέρω τον ρόλο της στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής ατζέντας για την περιοχή.

Τουρκία: Παράγοντας Αποσταθεροποίησης

Η έκθεση ασκεί έντονη κριτική στην Τουρκία, χαρακτηρίζοντάς την αναξιόπιστο σύμμαχο και παράγοντα αστάθειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Επισημαίνονται η διατήρηση του ρωσικού συστήματος S-400, οι παραβιάσεις κυριαρχικών δικαιωμάτων Ελλάδας και Κύπρου, καθώς και η συνεχιζόμενη κατοχή τμήματος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Γίνεται ειδική αναφορά στην ανάπτυξη τουρκικών F-16 στα κατεχόμενα κατά τη διάρκεια της κρίσης με το Ιράν, καθώς και στη μη παροχή άδειας χρήσης της βάσης του Ιντσιρλίκ για αμερικανικές επιχειρήσεις. Το AHI εισηγείται τη διατήρηση του αποκλεισμού της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35 και την ενίσχυση των κυρώσεων βάσει του νόμου CAATSA.

Το σχήμα «3+1» στον Πυρήνα της Στρατηγικής

Το AHI υποστηρίζει ότι κεντρικό στοιχείο της αμερικανικής πολιτικής στην περιοχή αποτελεί η συνεργασία ΗΠΑ, Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ (3+1), χαρακτηρίζοντάς την ως βασικό μηχανισμό για την ενίσχυση της σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η συνεργασία αυτή περιλαμβάνει πρωτοβουλίες σε τομείς όπως η αντιτρομοκρατία, η θαλάσσια ασφάλεια και η προστασία ενεργειακών υποδομών, με στόχο την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και τη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας στην Ευρώπη.