Οικονομική Ανάκαμψη και Ρόλος των Τραπεζών: Τι Αποκαλύπτει ο Κυριάκος Πιερρακάκης

Ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, μίλησε εκτενώς για την τρέχουσα κατάσταση και το μέλλον του ελληνικού τραπεζικού συστήματος, κατά την Ετήσια Τακτική Γενική Συνέλευση του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών.

«Το ελληνικό τραπεζικό σύστημα είναι σήμερα υγιές. Κεφαλαιακά ισχυρό, με ρευστότητα, με κερδοφορία. Δεκαπέντε χρόνια κρίσεων έκλεισαν έναν κύκλο. Το σύστημα που κάποιοι έβλεπαν ως ένα πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας, είναι σήμερα ένα από τα ισχυρά της χαρτιά. Η υγεία, όμως, δεν είναι προορισμός, είναι αφετηρία. Οι τράπεζες έχουν μπροστά τους μια σπάνια δυνατότητα: να δημιουργήσουν οι ίδιες τον κόσμο μέσα στον οποίο θα λειτουργήσουν, χρηματοδοτώντας την οικονομία που μπορεί να υπάρξει.

Οι τράπεζες δεν είναι απλώς μέρος του οικονομικού οικοσυστήματος, είναι ο καταλύτης του. Ο καταλύτης δεν παρακολουθεί την αντίδραση, είναι εκείνος που την πυροδοτεί. Η μακροπρόθεσμη αξία μιας τράπεζας κρίνεται από την οικονομία που χρηματοδοτεί. Σε μια οικονομία που μένει στάσιμη, καμία κερδοφορία δεν είναι διατηρήσιμη. Η χρηματοδότηση του μετασχηματισμού δεν είναι θυσία, είναι η καλύτερη επένδυση για τους ίδιους τους μετόχους τους. Από εδώ και πέρα, η κερδοφορία των ελληνικών τραπεζών και ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, θα πηγαίνουν μαζί. Το ένα δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς το άλλο.

Οι τράπεζες είναι η καρδιά και το μυαλό της οικονομίας: η καρδιά, γιατί από εσάς περνά το αίμα της οικονομίας – ρευστότητα, πίστη. Το μυαλό, γιατί εσείς αποφασίζετε ποιες ιδέες θα χρηματοδοτηθούν. Αυτός ο διπλός ρόλος συνεπάγεται και μια μοναδική δυνατότητα: τη δυνατότητα της πρωτοπορίας. Όποιος κινηθεί πρώτος σε αυτά που πρέπει να γίνουν τώρα, θα διαμορφώσει την ελληνική οικονομία της επόμενης δεκαετίας και θα καρπωθεί πρώτος τα οφέλη της.

Ο πρώτος στόχος είναι πιο πολλές δουλειές, πιο καλές δουλειές, υψηλότεροι μισθοί, μεγαλύτερη ευημερία. Η λέξη-κλειδί είναι η «παραγωγικότητα». Παραγωγικότητα σημαίνει μια οικονομία μεγαλύτερων, ισχυρότερων και πιο εξωστρεφών επιχειρήσεων. Σημαίνει συγχωνεύσεις και εξαγορές που δημιουργούν κλίμακα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σημαίνει επιχειρήσεις που επενδύουν στην τεχνολογία, στην ενέργεια, στην καινοτομία – και μικρομεσαίες που δεν μένουν στάσιμες.

Και βέβαια, σημαίνει, πάνω απ’ όλα πλέον, Τεχνητή Νοημοσύνη. Το μεγαλύτερο άλμα παραγωγικότητας της γενιάς μας συντελείται τώρα. Οι τράπεζες παγκοσμίως βρίσκονται ήδη στην πρωτοπορία της υιοθέτησής της. Εκεί πρέπει να βρεθούμε κι εμείς: με τις τράπεζες να την υιοθετούν οι ίδιες και να χρηματοδοτούν την υιοθέτησή της από την ελληνική επιχείρηση.

Ο μετασχηματισμός της ελληνικής οικονομίας χρειάζεται εργαλεία όλων των ειδών. Χρηματοδότηση εξαγορών και συγχωνεύσεων, νέα προϊόντα για τη μετάβαση σε ένα πιο παραγωγικό μοντέλο, στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Κεφαλαιαγορές που λειτουργούν δίπλα στον παραδοσιακό δανεισμό, όχι μόνο δανεισμός με εξασφαλίσεις.

«Για κάθε εκατό ευρώ καταθέσεων, οι ελληνικές τράπεζες δανείζουν σήμερα περίπου εβδομήντα, όταν στην υπόλοιπη Ευρωζώνη ο λόγος πλησιάζει τα εκατό.» Αυτό δεν είναι μομφή, αλλά το μέτρο της ευκαιρίας. Υπάρχει ρευστότητα που περιμένει να γίνει ανάπτυξη – ένα προνόμιο που λίγοι στην Ευρώπη διαθέτουν. Αυτά τα εργαλεία δεν θα τα φέρει κανένας άλλος. Η δυνατότητα να τα δημιουργήσει κανείς, ανήκει στις τράπεζες.

Έχετε ήδη αποδείξει ότι μπορείτε να καινοτομείτε: το IRIS το αποδεικνύει καθημερινά. Η ίδια καινοτομία μπορεί να περάσει τώρα από τις πληρωμές στη χρηματοδότηση. Και η πολιτεία θα σταθεί αρωγός σε κάθε τέτοια πρωτοβουλία.

Η σχέση των τραπεζών με την κοινωνία κρίνεται και στα καθημερινά – στις προμήθειες, στην απόδοση της κατάθεσης, στην εξυπηρέτηση. Ο κόσμος θα πιστέψει στον νέο ρόλο των τραπεζών όταν τον δει στη δική του τσέπη και στη δική του γειτονιά.

Για την Ευρώπη

«Όλα αυτά συμβαίνουν σε μια Ευρώπη που επανασχεδιάζεται. Από τη θέση του Προέδρου του Eurogroup, συμβάλλω σε αυτόν τον επανασχεδιασμό της ευρωπαϊκής οικονομικής και χρηματοπιστωτικής αρχιτεκτονικής: Τραπεζική Ένωση, Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, ψηφιακό ευρώ. Αποφάσεις που θα καθορίσουν ποια Ευρώπη θα έχουν το 2035.

Η Ελλάδα δεν είναι πια αποδέκτης αποφάσεων. Είναι συνδιαμορφωτής. Η χώρα που πριν από μια δεκαετία αποτελούσε το αντικείμενο των συνεδριάσεων του Eurogroup, σήμερα προεδρεύει σε αυτές. Και πάνω σε αυτόν τον ευρωπαϊκό επανασχεδιασμό, οφείλουμε να επανασχεδιάσουμε και τη δική μας οικονομία και το δραπεζικό μας σύστημα.

Η θέση μας για μια νέα τραπεζική αρχιτεκτονική στην Ευρώπη:

• Πρώτον, ναι στην ολοκλήρωση. Η Ευρώπη χρειάζεται τραπεζική ενοποίηση, πανευρωπαϊκές συγχωνεύσεις, τράπεζες με κλίμακα, ικανές να ανταγωνιστούν τις αμερικανικές και τις κινεζικές, ικανές να χρηματοδοτήσουν τις τεράστιες ανάγκες της ευρωπαϊκής οικονομίας: την πράσινη μετάβαση, την ψηφιακή μετάβαση, την άμυνα, τις υποδομές.
• Δεύτερον, η Ευρώπη πρέπει να βρει τη σωστή ισορροπία μεταξύ ενός υγιούς συστήματος και της τραπεζικής ελευθερίας. Η εποπτεία είναι το θεμέλιο της εμπιστοσύνης. Αλλά όταν το βάρος της εποπτείας γίνεται υπέρμετρο, οι τράπεζες καταλήγουν να διαχειρίζονται κανόνες αντί να χρηματοδοτούν την οικονομία. Ένα σύστημα που είναι μόνο ασφαλές, αλλά όχι ελεύθερο να αναλάβει ρίσκο, δεν υπηρετεί την ανάπτυξη.
• Τρίτον, ένα σήμα κινδύνου. Οι τεράστιες πανευρωπαϊκές τράπεζες δεν πρέπει να αφήσουν την περιφέρεια πίσω και στο περιθώριο. Συγκέντρωση κεφαλαίων και αποφάσεων σε λίγα χρηματοπιστωτικά κέντρα είναι στρατηγικό λάθος. Περιφέρειες ολόκληρες χωρίς επαρκή τραπεζική κάλυψη και χωρίς φωνή στα κέντρα των αποφάσεων, δεν είναι επιθυμητές. Η ολοκλήρωση έχει νόημα, μόνο αν δυναμώνει όλα τα μέρη της Ευρώπης. Αλλιώς, δεν είναι ολοκλήρωση, είναι απορρόφηση.

Το μοντέλο υπάρχει ήδη: στις ΗΠΑ, οι εθνικοί τραπεζικοί κολοσσοί συνυπάρχουν με ισχυρές περιφερειακές τράπεζες που γνωρίζουν τις κοινότητές τους και χρηματοδοτούν τις τοπικές επιχειρήσεις.

Η Ελλάδα δεν θα περιμένει παθητικά. Διεκδικεί θέση, μέσω μιας τριπλής αποστολής για τις ελληνικές τράπεζες: Μεγέθυνση, Διεθνοποίηση στον φυσικό τους χώρο (Νοτιοανατολική Ευρώπη, Ανατολική Μεσόγειος, Μέση Ανατολή, Βόρεια Αφρική), και ταυτόχρονα βαθιά ρίζωση στην εγχώρια αγορά. Είναι το μοντέλο της ισχυρής περιφερειακής τράπεζας που χρειάζεται η Ευρώπη.

Επανένταξη στην Οικονομική Δραστηριότητα

«Πριν από 15 χρόνια, το ερώτημα ήταν αν το ελληνικό τραπεζικό σύστημα θα επιβιώσει. Πριν από δέκα, αν θα σταθεροποιηθεί. Πριν από πέντε, αν θα ανακάμψει. Όλα αυτά τα ερωτήματα απαντήθηκαν, θετικά. Το σημερινό ερώτημα είναι διαφορετικής τάξης: Πόσο μεγάλοι μπορείτε να γίνετε και πόσο μεγάλη Ελλάδα μπορείτε να χτίσετε γύρω σας.

Εκατομμύρια άνθρωποι και τα περιουσιακά τους στοιχεία βρίσκονται σήμερα στους servicers, εκτός οικονομικής δραστηριότητας. Άνθρωποι που δεν μπορούν να δανειστούν, ακίνητα που δεν μπορούν να αξιοποιηθούν, μικρές επιχειρήσεις που δεν μπορούν να επανεκκινήσουν. Ένα κομμάτι της οικονομίας μας έχει βρεθεί σε αναστολή.

Αυτό δεν λύνεται αποσπασματικά. Χρειάζονται συνολικές λύσεις, που πατούν σε τρεις πυλώνες:

• Το κράτος, που ρυθμίζει και συντονίζει, ενισχύοντας το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των servicers.
• Οι τράπεζες, που μπορούν να ανοίξουν τον δρόμο της επανένταξης: ο δανειολήπτης που ρύθμισε και εξυπηρετεί τα δάνειά του, πρέπει να έχει διαδρομή επιστροφής στο τραπεζικό σύστημα, πρόσβαση σε αναχρηματοδότηση, δεύτερη ευκαιρία με όρους αγοράς.
• Οι servicers, που οφείλουν βιώσιμες ρυθμίσεις και διαφάνεια – γιατί διαχειρίζονται όχι απλώς χαρτοφυλάκια, αλλά ζωές.

Ως Πολιτεία, ως κυβέρνηση, έχουμε δείξει έμπρακτα τη βούλησή μας να επανεντάξουμε αυτούς τους ανθρώπους στην καρδιά της οικονομικής δραστηριότητας. Γι’ αυτό προχωρήσαμε στη μεγαλύτερη παρέμβαση για το ιδιωτικό χρέος: διευρύναμε τον εξωδικαστικό μηχανισμό, μειώσαμε το όριο ένταξης των οφειλών στις 5.000 ευρώ, επιταχύναμε τις διαδικασίες, δημιουργήσαμε ισχυρότερο πλαίσιο προστασίας της κύριας κατοικίας. Μετατρέψαμε τον εξωδικαστικό σε εργαλείο προστασίας της πρώτης κατοικίας.

Αυξήσαμε το ακατάσχετο όριο των τραπεζικών καταθέσεων στα 1.600 ευρώ και θεσπίσαμε τη δυνατότητα άρσης κατασχέσεων για όσους ρυθμίζουν και τηρούν τις υποχρεώσεις τους. Ενεργοποιούμε τη νέα ρύθμιση των 72 δόσεων για παλαιές οφειλές και αποκαταστήσαμε μια σημαντική αδικία για περισσότερους από 100.000 δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη, προχωρώντας στην αναδρομική εφαρμογή της.

Όλα αυτά, σωρευτικά, είναι μια προσπάθεια που πρέπει να τη στηρίξουμε όλοι μαζί: το κράτος, οι τράπεζες, οι servicers, η αγορά συνολικά.

Επίλογος

Το στοίχημα της επόμενης δεκαετίας είναι στοίχημα εντονότερης ανάκαμψης. Αλλά είναι, εξίσου, στοίχημα συμπερίληψης. Γιατί χωρίς συμπερίληψη, η ανάκαμψη θα «κουτσαίνει». Μια οικονομία που αφήνει ανθρώπους πίσω είναι άδικη και αναποτελεσματική.

Το σημερινό ερώτημα είναι: Πόσο μεγάλοι μπορείτε να γίνετε και πόσο μεγάλη Ελλάδα μπορείτε να χτίσετε γύρω σας.

Η πρόσκλησή μου προς εσάς είναι μία: ο ρόλος που αξίζει στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα δεν είναι του ωφελημένου της ανάκαμψης. Είναι του αρχιτέκτονα της επόμενης φάσης. Μιας οικονομίας με περισσότερες και καλύτερες δουλειές. Μιας κοινωνίας που δεν αφήνει κανέναν εκτός. Μιας δυνατής Ελλάδας σε μια δυνατή Ευρώπη. Αυτό είναι το επόμενο κατόρθωμα, που μας αναλογεί από κοινού. Και είμαι βέβαιος ότι, όπως πετύχαμε τα προηγούμενα, θα πετύχουμε και αυτό μαζί» είπε μεταξύ άλλων.