Παιδιατρικές Λοιμώξεις: Πότε οι Επαναλαμβανόμενες Εμπύρετες Λοιμώξεις Πρέπει να μας Ανησυχούν

Ένα απόλυτα υγιές παιδί προσχολικής ηλικίας μπορεί να παρουσιάσει έξι έως οκτώ εμπύρετες αναπνευστικές λοιμώξεις μέσα σε έναν χρόνο. Αυτός ο αριθμός ενδέχεται να είναι ακόμη μεγαλύτερος εάν το παιδί φοιτά σε βρεφονηπιακό σταθμό.

Ως εκ τούτου, οι συνεχόμενες ιώσεις δεν υποδεικνύουν απαραίτητα πρόβλημα στο ανοσοποιητικό σύστημα. Η φυσιολογική ανάπτυξη του παιδιού, η σοβαρότητα των λοιμώξεων και τα διαστήματα χωρίς συμπτώματα μεταξύ τους είναι οι παράγοντες που βοηθούν τους ιατρούς να διακρίνουν μια φυσιολογική κατάσταση από εκείνη που χρήζει περαιτέρω διερεύνησης.

Αυτά τονίζει ο καθηγητής Παιδιατρικής Λοιμωξιολογίας, πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Παιδιατρικών Λοιμώξεων και ενεργός ιατρός στο Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία», Αθανάσιος Μίχος, σε συνέντευξή του στο Πρακτορείο Fm και στην εκπομπή «104,9 Μυστικά Υγείας» της Τάνιας Μαντούβαλου.

Ο καθηγητής εξηγεί τους λόγους για τους οποίους οι επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις μπορεί να αποτελούν αιτία ανησυχίας, σε ποιες περιπτώσεις μπορεί να είναι απαραίτητη η προσωρινή αποχή από τον παιδικό σταθμό και ποιοι παράγοντες συμβάλλουν ουσιαστικά στην ενίσχυση της άμυνας του οργανισμού, πέρα από τις υποσχέσεις των διαφόρων σκευασμάτων.

Πέρα από τον Αριθμό των Λοιμώξεων: Τι Μετρά στην Πραγματικότητα

Οι υποτροπιάζουσες λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος αποτελούν συχνή αιτία προσέλευσης των γονέων στον παιδίατρο και στον λοιμωξιολόγο. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο κ. Μίχος, ο αριθμός των επεισοδίων από μόνος του δεν επαρκεί για την εκτίμηση της αμυντικής ικανότητας του οργανισμού. Ένα από τα πρώτα στοιχεία που αξιολογούν οι παιδίατροι είναι η ανάπτυξη του παιδιού. «Εάν το παιδί συνεχίζει να αυξάνεται σε βάρος και ύψος κανονικά, η κατάσταση είναι καθησυχαστική.»

Αντίθετα, η στασιμότητα του βάρους σε συνδυασμό με συχνές λοιμώξεις αποτελεί ένα σημείο που απαιτεί περαιτέρω έλεγχο. Παράλληλα, η σοβαρότητα των επεισοδίων είναι εξίσου σημαντική. Διαφορετική είναι η αξιολόγηση των απλών αναπνευστικών λοιμώξεων που υποχωρούν χωρίς ειδική θεραπεία, σε σύγκριση με εκείνες που χρειάζονται επανειλημμένα αντιβιοτικά ή νοσηλεία.»

Οι ιατροί εξετάζουν επίσης εάν το παιδί αναρρώνει πλήρως ανάμεσα στα επεισόδια, καθώς και το είδος των μικροοργανισμών που προκαλούν τις λοιμώξεις. Ο καθηγητής υπογραμμίζει ότι οι πρωτοπαθείς ανοσοανεπάρκειες είναι σπάνιες καταστάσεις. «Ωστόσο, όταν συνυπάρχουν συγκεκριμένα ανησυχητικά χαρακτηριστικά, είναι απαραίτητη η στοχευμένη εργαστηριακή διερεύνηση.»

Επανεμφάνιση Πυρετού ή Επίμονος Βήχας: Πότε η Ανησυχία Δικαιολογείται

Η επανεμφάνιση συμπτωμάτων δεν σημαίνει πάντοτε ότι το παιδί έχει προσβληθεί από έναν νέο ιό. Σύμφωνα με τον καθηγητή, όταν ο πυρετός και ο έντονος βήχας επανέρχονται ενώ η αρχική εικόνα έδειχνε βελτίωση, ο ιατρός εξετάζει, μεταξύ άλλων, την πιθανότητα βακτηριακής επιλοίμωξης.

«Υπάρχουν, όμως, και καταστάσεις που δεν σχετίζονται με λοίμωξη. Για παράδειγμα, ο παρατεινόμενος και ειδικά ο νυχτερινός βήχας μπορεί να συνδέεται με άσθμα. Γι’ αυτό, η διάρκεια, η εξέλιξη και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των συμπτωμάτων είναι καθοριστικής σημασίας για την αξιολόγηση.»

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και όταν οι λοιμώξεις εμφανίζονται στο ίδιο σημείο επανειλημμένα. Οι συχνές ωτίτιδες, ειδικά αν συνοδεύονται από επίμονη παρουσία υγρού στο αυτί, μπορούν να επηρεάσουν την ακοή και την ανάπτυξη του λόγου, όπως εξηγεί ο διακεκριμένος παιδίατρος. Επισημαίνει δε ότι σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται αξιολόγηση από παιδίατρο και ωτορινολαρυγγολόγο. «Συχνά μπορεί να χρειαστούν και τοποθέτηση σωλήνων αερισμού.

Ένα παιδί που δεν ακούει, δεν μπορεί να μιλήσει σωστά. Αντίστοιχα, οι συχνές αμυγδαλίτιδες και οι άπνοιες κατά τον ύπνο χρήζουν διερεύνησης. Ο καθηγητής σημειώνει ότι η απόφαση για αφαίρεση των αμυγδαλών λαμβάνεται πλέον με αυστηρότερα κριτήρια.

«Σύμφωνα με τις νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες, απαιτούνται τουλάχιστον επτά βακτηριακές λοιμώξεις ετησίως, ή επεισόδια άπνοιας, και δεν αποτελεί αυτόματη λύση για κάθε παιδί που αρρωσταίνει συχνά.»

Παιδικός Σταθμός: Ο Πρώτος Χρόνος Φέρνει Λοιμώξεις, Όχι Ενοχές

Η έναρξη φοίτησης σε παιδικό σταθμό συχνά συνοδεύεται από διαδοχικές λοιμώξεις, ιδιαίτερα κατά τον πρώτο χρόνο. Ο κ. Μίχος τονίζει ότι οι γονείς πρέπει να είναι προετοιμασμένοι για αυτή την περίοδο, χωρίς όμως να αισθάνονται ενοχές για την επιλογή τους. Όπως εξηγεί, δεν υπάρχει μια ενιαία απάντηση σχετικά με την ηλικία έναρξης που να ταιριάζει σε όλες τις οικογένειες, καθώς λαμβάνονται υπόψη η εργασία των γονέων και οι δυνατότητες φροντίδας του παιδιού.

Ο ίδιος θεωρεί ότι η περίοδος μεταξύ δεύτερου και τρίτου έτους ζωής μπορεί να είναι κατάλληλη, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι οι πρακτικές ανάγκες συχνά επιβάλλουν διαφορετικές αποφάσεις. «Κατά τη διάρκεια των λοιμώξεων, μπορεί να χρειαστούν απουσίες που να διαρκούν ακόμη και μία ή δύο εβδομάδες.

Σε βρέφη με πολύ συχνά επεισόδια, ο παιδίατρος μπορεί να συστήσει μεγαλύτερη περίοδο αποχής, διάρκειας ενός ή δύο μηνών, ανάλογα με την περίπτωση.» Για τον περιορισμό της μετάδοσης, ο καθηγητής δίνει έμφαση στον καλό αερισμό των χώρων, στον καθαρισμό τους και των παιχνιδιών, καθώς και στην τήρηση του προγράμματος εμβολιασμού.

Τέσσερις Σύμμαχοι της Άμυνας – Χωρίς «Μαγικά» Σκευάσματα

Ισορροπημένη διατροφή, επαρκής ύπνος, τακτική σωματική δραστηριότητα και εμβολιασμός είναι, σύμφωνα με τον κ. Μίχο, οι τέσσερις βασικοί πυλώνες που ενισχύουν την άμυνα των παιδιών. Ερωτηθείς σχετικά με βιταμίνες, προβιοτικά και άλλα προϊόντα που υπόσχονται λιγότερες λοιμώξεις, επισημαίνει ότι γύρω από αυτά έχει αναπτυχθεί μια μεγάλη αγορά, χωρίς ωστόσο να υπάρχει αντίστοιχα επαρκής επιστημονική τεκμηρίωση για την ενίσχυση του ανοσοποιητικού.

Όπως τονίζει, δεν υπάρχει κάποιο «μαγικό» σκεύασμα στο φαρμακείο που να μπορεί να βελτιώσει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι η συχνή ανάγκη χορήγησης αντιβιοτικών πρέπει να αξιολογείται προσεκτικά, καθώς η επαναλαμβανόμενη χρήση τους συνδέεται με την ανάπτυξη ανθεκτικών βακτηρίων.

Σταδιακή Αύξηση των Αναπνευστικών Λοιμώξεων – Ο Ρόλος της Πρόληψης

Σχετικά με την τρέχουσα εικόνα, ο καθηγητής αναφέρει ότι παρατηρείται μια σταδιακή αύξηση των επισκέψεων στα εξωτερικά και ιδιωτικά ιατρεία, καθώς και των νοσηλειών. «Κυκλοφορούν κυρίως ρινοϊοί, αδενοϊοί και εντεροϊοί, ενώ ακόμη δεν έχει καταγραφεί αύξηση του RSV. Η κορύφωση των αναπνευστικών λοιμώξεων, όπως σημειώνει, αναμένεται συνήθως τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην πρόληψη της νόσησης από RSV μέσω του εμβολιασμού των εγκύων και της χορήγησης μονοκλωνικού αντισώματος στα βρέφη, επισημαίνοντας τη σημαντική συμβολή αυτών των παρεμβάσεων στη μείωση των νοσηλειών. Γενικότερα, ο καθηγητής χαρακτηρίζει το ελληνικό πρόγραμμα εμβολιασμού ως πολύ καλό και τονίζει ότι η αξία του αποτυπώνεται καθημερινά στα παιδιατρικά ιατρεία και στα νοσοκομεία, μέσω της μείωσης των σοβαρών λοιμώξεων και των εισαγωγών.

ΑΠΕ-ΜΠΕ