Προειδοποίηση για το Φυσικό Αέριο στην Ευρώπη: Πιθανό Έλλειμμα 14 Δισ. Κυβικών Μέτρων τον Χειμώνα

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια σοβαρή πρόκληση καθώς εισέρχεται στον χειμώνα, με ένα δυνητικό έλλειμμα φυσικού αερίου που εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 14 δισ. κυβικά μέτρα. Αυτή η ποσότητα επαρκεί για τις ενεργειακές ανάγκες 10 έως 12 εκατομμυρίων νοικοκυριών. Με τα αποθέματα να βρίσκονται στα χαμηλότερα επίπεδα από το 2011 για την εποχή και τη συνεχιζόμενη αστάθεια στον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό λόγω γεωπολιτικών εξελίξεων, η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζεται για πιθανές περαιτέρω αυξήσεις τιμών, ενώ δεν αποκλείεται η επιβολή μέτρων περιορισμού της κατανάλωσης εάν δεν εξασφαλιστούν πρόσθετες ποσότητες.

Σύμφωνα με ανάλυση του αμερικανικού Ινστιτούτου Ενεργειακής Οικονομίας και Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης (IEEFA), η οποία παρατίθεται από το POLITICO, το εκτιμώμενο έλλειμμα αντιστοιχεί περίπου στο 7% της συνολικής ζήτησης φυσικού αερίου της Ε.Ε. κατά τη χειμερινή περίοδο 2026-2027.

Οι ανησυχίες εντείνονται από την τελευταία χειμερινή έκθεση του ENTSOG, του ευρωπαϊκού δικτύου διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς φυσικού αερίου. Η έκθεση, που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου, παρουσιάζει δυσοίωνα σενάρια: σε περίπτωση χαμηλής διαθεσιμότητας υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και αυξημένης ζήτησης λόγω ψύχους, τα ευρωπαϊκά αποθέματα ενδέχεται να υποχωρήσουν σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα μέχρι το τέλος του χειμώνα.

Οι Αποθήκες Φυσικού Αερίου στο Χαμηλότερο Επίπεδο από το 2011

Τα πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι οι ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου βρίσκονταν γεμάτες μόλις στο 72% στις αρχές Οκτωβρίου. Αυτό αποτελεί σημαντική πτώση σε σύγκριση με προηγούμενα έτη, όπου τα αντίστοιχα επίπεδα ήταν αισθητά υψηλότερα. Η μείωση των αποθεμάτων συνδέεται επίσης με τη δυναμική της αγοράς τους προηγούμενους μήνες. Οι υψηλές τιμές καθιστούσαν πιο επικερδή για τους εμπόρους την πώληση φυσικού αερίου κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, αντί της αποθήκευσής του για τις ανάγκες του χειμώνα. Ως αποτέλεσμα, η Ευρώπη διαθέτει μειωμένα αποθέματα ασφαλείας, σε μια περίοδο όπου η διεθνής προσφορά παραμένει περιορισμένη.

Η Ana Maria Jaller-Makarewicz, επικεφαλής αναλύτρια ενέργειας του IEEFA για την Ευρώπη, προειδοποιεί ότι τα χαμηλά αποθέματα αφήνουν την Ε.Ε. εκτεθειμένη σε διεθνείς διαταραχές της προσφοράς και σε απότομες αυξήσεις των τιμών. Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τον φετινό χειμώνα. Αν οι ευρωπαϊκές χώρες αναγκαστούν να εξαντλήσουν μεγάλο μέρος των αποθεμάτων τους, θα χρειαστεί να προμηθευτούν ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες για την αναπλήρωσή τους το καλοκαίρι του 2027, διατηρώντας την πίεση στις τιμές.

Το Δυσμενές Σενάριο για την Κατανάλωση Φυσικού Αερίου

Η έκθεση του ENTSOG εξετάζει διάφορα σενάρια σχετικά με τη διαθεσιμότητα LNG και τις καιρικές συνθήκες. Στο πιο δυσμενές σενάριο, τα αποθέματα θα μπορούσαν να υποχωρήσουν έως το 11%, επίπεδο που αντιστοιχεί ουσιαστικά σε στρατηγικά αποθέματα, τα οποία δεν είναι εύκολα αξιοποιήσιμα. Εάν οι χώρες επιδιώξουν να διατηρήσουν τα αποθέματά τους τουλάχιστον στο 30% στο τέλος του χειμώνα, ενδέχεται να απαιτηθεί περιορισμός της διαθέσιμης κατανάλωσης κατά ποσότητα αντίστοιχη του 7% της ζήτησης.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη θα εξαντλήσει τελείως το φυσικό αέριο. Ωστόσο, για να αποφευχθεί η εξάντληση των αποθεμάτων, θα χρειαστεί είτε να εξασφαλίσει πρόσθετες εισαγωγές είτε να περιορίσει τη ζήτηση. Η δεύτερη επιλογή θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά τη βιομηχανία, την ηλεκτροπαραγωγή και, σε περίπτωση επιδείνωσης των συνθηκών, την κατανάλωση των νοικοκυριών.

Το Ρωσικό LNG και το Πρόσθετο Κόστος

Επιπλέον πίεση αναμένεται από την απαγόρευση των μακροχρόνιων συμβάσεων εισαγωγής ρωσικού LNG, η οποία τίθεται σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2027. Σύμφωνα με το IEEFA, αυτή η εξέλιξη θα μπορούσε να αφαιρέσει επιπλέον 7 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου από την ευρωπαϊκή αγορά, σε μια περίοδο όπου η ζήτηση αυξάνεται. Η εξάρτηση από τα αποθέματα έχει ήδη ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια. Τον Ιανουάριο του 2026, οι καθαρές απολήψεις φυσικού αερίου έφτασαν τα 22,6 δισ. κυβικά μέτρα, έναντι 18,8 δισ. τον Ιανουάριο του 2025 και 17,8 δισ. τον αντίστοιχο μήνα του 2024.

Η εναλλακτική λύση είναι η αύξηση των εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου, κυρίως από τις ΗΠΑ. Ωστόσο, με τις τρέχουσες τιμές, η κάλυψη των πρόσθετων αναγκών θα κοστίσει περίπου 3 δισ. ευρώ, ποσό αυξημένο κατά 12% σε σχέση με το κόστος εισαγωγής της ίδιας ποσότητας το 2025. Η δυνατότητα αύξησης των προμηθειών δεν είναι απεριόριστη. Η αμερικανική παραγωγή LNG λειτουργεί ήδη κοντά στα όρια της δυναμικότητάς της, ενώ η Ευρώπη ανταγωνίζεται τις ασιατικές οικονομίες για τα διαθέσιμα φορτία.

Πιο Πιθανή η Νέα Άνοδος των Τιμών

Παρά τις προειδοποιήσεις για πιθανές ελλείψεις, αναλυτές της αγοράς εκτιμούν ότι μια νέα σημαντική αύξηση των τιμών είναι πιο πιθανή από την πλήρη εξάντληση των διαθέσιμων ποσοτήτων. Ο Laurent Ruseckas, ανώτερος αναλυτής της S&P Global Energy, επισημαίνει στο POLITICO ότι μια ταχεία μείωση των αποθεμάτων τους πρώτους μήνες του χειμώνα θα οδηγούσε σε αύξηση των τιμών, προσελκύοντας περισσότερα φορτία LNG από την Ασία προς την Ευρώπη.

Το τίμημα, ωστόσο, θα ήταν υψηλότερο για τους Ευρωπαίους καταναλωτές. Ο ίδιος σημειώνει ότι τα περιθώρια περαιτέρω περιορισμού της βιομηχανικής ζήτησης είναι μικρά, καθώς μετά την ενεργειακή κρίση που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η ευρωπαϊκή βιομηχανία έχει ήδη μειώσει την κατανάλωση φυσικού αερίου κατά περίπου 20%, χωρίς η ζήτηση αυτή να έχει ανακάμψει.

Για την Ελλάδα, όπως και για τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές οικονομίες, ο βασικός κίνδυνος εντοπίζεται στη μεταφορά των υψηλότερων τιμών φυσικού αερίου στο κόστος ηλεκτροπαραγωγής και, κατά συνέπεια, στους λογαριασμούς ρεύματος και στο παραγωγικό κόστος των επιχειρήσεων. Η ένταση του προβλήματος θα εξαρτηθεί από τις θερμοκρασίες, τη διαθεσιμότητα LNG και την εξέλιξη της γεωπολιτικής κατάστασης στη Μέση Ανατολή. Το βέβαιο είναι ότι η Ευρώπη ξεκινά τη χειμερινή περίοδο με αισθητά μικρότερο ενεργειακό απόθεμα ασφαλείας.

MoneyReview.gr

Χειμώνας με επάρκεια καυσίμων, αλλά υψηλές τιμές

Reuters: ΗΠΑ και Ρωσία εξετάζουν την πώληση φυσικού αερίου στην Ευρώπη

Von der Leyen: Στοχευμένη στήριξη για την ενέργεια – Οχι σε οριζόντιες παροχές