Απεβίωσε σε ηλικία 83 ετών ο διακεκριμένος Ούγγρος συγγραφέας Πίτερ Νάντας

Ο Πίτερ Νάντας, μια από τις σημαντικότερες μορφές της σύγχρονης ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, του οποίου το πολυεπίπεδο έργο εμβάθυνε στα τραύματα του 20ού αιώνα, άφησε την τελευταία του πνοή σήμερα σε ηλικία 83 ετών. Η είδηση του θανάτου του επιβεβαιώθηκε από τη λογοτεχνική του πράκτορα, Ανέτ Όρος, μέσω ανάρτησης στον επίσημο λογαριασμό του συγγραφέα στο Facebook, αναφέροντας ότι ο Πίτερ Νάντας απεβίωσε νωρίς το πρωί στην οικία του στο Γκόμποζεγκ.

Αναγνωρισμένος ως ένας από τους κορυφαίους σύγχρονους Ούγγρους συγγραφείς, ο Νάντας είχε τιμηθεί με πολυάριθμα διεθνή βραβεία και αναδεικνυόταν συχνά ως υποψήφιος για το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας. Το έργο του έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες, με το «Το τέλος ενός οικογενειακού χρονικού» να κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη το 2007.

Ως θεατρικός συγγραφέας, μυθιστοριογράφος και δοκιμιογράφος, ο Πίτερ Νάντας ξεχώρισε για τις βαθιές του αναγνώσεις, οι οποίες τροφοδοτούνταν από την προσωπική του εμπειρία του πολέμου, του κομμουνιστικού καθεστώτος και των ραγδαίων αλλαγών στη σύγχρονη Ουγγαρία. Το 2005, παρουσίασε το μνημειώδες έργο του “Παράλληλες Ιστορίες”, ένα βιβλίο άνω των 1.000 σελίδων που ολοκληρώθηκε μετά από 18 χρόνια εργασίας. Το φιλόδοξο αυτό έργο επαινέθηκε για τον πειραματικό και τολμηρό του χαρακτήρα.

Η Αμερικανίδα συγγραφέας Σούζαν Σόνταγκ είχε κατατάξει τον Πίτερ Νάντας ανάμεσα στους σπουδαιότερους συγγραφείς της εποχής του, χαρακτηρίζοντας το “Βιβλίο των Αναμνήσεων” (1975-1985) «το μεγαλύτερο μυθιστόρημα της εποχής μας και ένα από τα μεγαλύτερα του αιώνα». Η ακρίβεια στην καταγραφή των λεπτομερειών και η ροή της γραφής του προκαλούσαν συχνά συγκρίσεις με τον Μαρσέλ Προυστ.

Γεννημένος στη Βουδαπέστη στις 14 Οκτωβρίου 1942, σε εβραϊκή οικογένεια, ο Πίτερ Νάντας βίωσε τους τελευταίους μήνες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου σε μια Ουγγαρία σημαδεμένη από τις συγκρούσεις. Η μητέρα του απεβίωσε από καρκίνο το 1955, ενώ ο πατέρας του αυτοκτόνησε τρία χρόνια αργότερα. Τον ανέθρεψε μια θεία του.

Με σπουδές στη φωτογραφία, εργάστηκε ως δημοσιογράφος έως το 1969, πριν αφοσιωθεί ολοκληρωτικά στη συγγραφή. Το 1967 κυκλοφόρησε το “Η Βίβλος”, ενώ ακολούθησαν πολυάριθμα μυθιστορήματα, συλλογές διηγημάτων και θεατρικά έργα που συνδύαζαν αυτοβιογραφικά στοιχεία, φιλοσοφικό στοχασμό και κριτική στο πολιτικό σύστημα της εποχής.

Το 1990 παντρεύτηκε την επί χρόνια σύντροφό του, Μάγκντα Σάλαμον. Τρία χρόνια αργότερα, βίωσε μια καρδιακή κρίση, μια εμπειρία που αποτύπωσε στο έργο “Ο θάνατος κατά πρόσωπο” (2004). «Αγαπώ τη ζωή (…) αλλά θα ήταν καλά και να πεθάνω, δεν έχω ζήσει μια κατάσταση τόσο γαλήνια, μια τέτοια ηρεμία», είχε δηλώσει σε τηλεοπτική συνέντευξη, υπογραμμίζοντας ότι η εμπειρία αυτή ήταν «πέρα από τις λέξεις».

Ως πολυγραφότατος δοκιμιογράφος, δημοσίευσε το 2024 μια κριτική της σύγχρονης κοινωνίας και της ανθρώπινης επιθυμίας για απόκτηση και συσσώρευση. Ως παρατηρητής της ουγγρικής πολιτικής ζωής, δεν δίστασε να επικρίνει τον πρώην εθνικιστή πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν, χαρακτηρίζοντας το σύστημά του «μια απολυταρχία, είναι το κόμμα» και «ένα είδος μαφίας της ανατολικής Ευρώπης» το 2022.

«Η λογοτεχνία είναι προσωπική, όχι κοινοτική, ούτε εθνική, υπόθεση. Όμως αν κανείς δεν την καλλιεργεί, τότε οι άνθρωποι θα χαζέψουν, αυτό είναι σίγουρο», είχε αναφέρει πρόσφατα στον ουγγρικό ιστότοπο Litera.

Αποτραβηγμένος στην εξοχική του κατοικία, όπου επέλεγε να μην ακούει ραδιόφωνο, να μη βλέπει τηλεόραση ή να χρησιμοποιεί το διαδίκτυο, ο Πίτερ Νάντας διεκδικούσε μια απλή ύπαρξη. «Ζω λιτά και δεν έχω την επιθυμία να ζήσω αλλιώς», έλεγε, προσθέτοντας: «Έχω γεννηθεί στοχαστικός». (ΑΠΕ-ΜΠΕ)