Η ακρίβεια πιέζει τα νοικοκυριά: Αρνητική αποταμίευση και αυξανόμενη εξάρτηση από έτοιμα φαγητά ή δανεικά
Αρνητική ήταν η αποταμίευση των νοικοκυριών και το τελευταίο τρίμηνο του 2025, ενώ οι καταναλωτικές δαπάνες ήταν υψηλότερες από το εισόδημα που δείχνει ότι τα νοικοκυριά τρώνε από τα έτοιμα, ή δανείζονται ή υπάρχει φοροδιαφυγή ή συνδυασμός και των τριών. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, κατά το 4 ο τρίμηνο του 2025
Αρνητική η αποταμίευση και το τελευταίο τρίμηνο του 2025, καθώς οι καταναλωτικές δαπάνες ξεπέρασαν το διαθέσιμο εισόδημα. Αυτό υποδηλώνει ότι τα νοικοκυριά αναγκάζονται να “τρώνε από τα έτοιμα”, να δανείζονται ή να προέρχεται η επιπλέον δαπάνη από φοροδιαφυγή, ή ακόμα και συνδυασμός αυτών των παραγόντων.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, κατά το 4ο τρίμηνο του 2025, το διαθέσιμο εισόδημα του τομέα των νοικοκυριών και των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων που εξυπηρετούν νοικοκυριά (ΜΚΙΕΝ) παρουσίασε αύξηση 9,8% σε ετήσια βάση, φτάνοντας τα 42,56 δισ. ευρώ από 38,77 δισ. ευρώ το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους.
Ωστόσο, αυτή η αύξηση δεν αποδείχθηκε επαρκής για να καλύψει τις αυξημένες ανάγκες των νοικοκυριών. Το χαμηλό επίπεδο των αποδοχών, τόσο μισθών όσο και συντάξεων, σημαίνει ότι ακόμα και οι αναπροσαρμογές δεν βοηθούν ουσιαστικά τα νοικοκυριά να ανταπεξέλθουν στις μηνιαίες υποχρεώσεις τους.
Η κατάσταση αυτή αντικατοπτρίζεται και στις καταναλωτικές δαπάνες. Την ίδια περίοδο (4ο τρίμηνο 2025), η τελική καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών και των ΜΚΙΕΝ αυξήθηκε κατά 5,3% σε ετήσια σύγκριση, φτάνοντας τα 43,9 δισ. ευρώ από 41,7 δισ. ευρώ. Αυτή η δαπάνη ήταν κατά 1,3 δισ. ευρώ υψηλότερη από το διαθέσιμο εισόδημα, γεγονός που υποδηλώνει ότι τα νοικοκυριά είτε αξιοποιούν παλαιότερες αποταμιεύσεις, είτε καταφεύγουν σε δανεισμό, είτε η πρόσθετη κατανάλωση προέρχεται από φοροδιαφυγή.
Η διαρκής υπέρβαση της κατανάλωσης έναντι του διαθέσιμου εισοδήματος οδηγεί σε αρνητική αποταμίευση. Το ποσοστό αποταμίευσης (ακαθάριστη αποταμίευση προς ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα) διαμορφώθηκε στο -3,2% για το 4ο τρίμηνο του 2025, παρουσιάζοντας βελτίωση σε σχέση με το -7,6% του 4ου τριμήνου του 2024.
Περαιτέρω, η πρόσφατη έρευνα του ΙΟΒΕ αναδεικνύει την ανησυχητική εικόνα: το 87% των νοικοκυριών εκτιμά ότι δεν είναι πιθανό να αποταμιεύσει τους επόμενους 12 μήνες, σε αντίθεση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (+8,8% στην ΕΕ και +9,2% στην Ευρωζώνη). Επιπλέον, το 63% των καταναλωτών δηλώνει ότι “μόλις τα βγάζει πέρα” (πτώση από 65% τον προηγούμενο μήνα), ενώ το 11% αναφέρει ότι αντλεί κεφάλαια από τις υπάρχουσες αποταμιεύσεις του.
Επενδύσεις και Οικονομικό Ισοζύγιο
Όσον αφορά τις επενδύσεις, στο 4ο τρίμηνο του 2025, οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου των μη χρηματοοικονομικών εταιρειών ανήλθαν σε 5,12 δισ. ευρώ. Το ποσοστό των επενδύσεων σε σχέση με την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία διαμορφώθηκε στο 24,8%, έναντι 25,4% το αντίστοιχο περσινό τρίμηνο.
Στον τομέα της Γενικής Κυβέρνησης, καταγράφηκε καθαρή λήψη δανείων ύψους 0,54 δισ. ευρώ το 4ο τρίμηνο του 2025, ενώ το αντίστοιχο περσινό τρίμηνο υπήρχε καθαρή χορήγηση δανείων 1,05 δισ. ευρώ.
Στο εξωτερικό ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών, παρατηρήθηκε έλλειμμα 5,74 δισ. ευρώ κατά το 4ο τρίμηνο του 2025, μειωμένο σε σχέση με το έλλειμμα 6,63 δισ. ευρώ του 4ου τριμήνου του 2024. Αντίθετα, το πλεόνασμα στο εξωτερικό ισοζύγιο πρωτογενών εισοδημάτων, τρεχουσών και κεφαλαιακών μεταβιβάσεων αυξήθηκε σε 1,81 δισ. ευρώ (από 1,47 δισ. ευρώ πέρυσι).
Συνολικά, η εθνική οικονομία παρουσίασε καθαρή λήψη δανείων 3,93 δισ. ευρώ από το εξωτερικό κατά το 4ο τρίμηνο του 2025, έναντι 5,16 δισ. ευρώ το αντίστοιχο περσινό τρίμηνο.
