Στο 15% του στόχου η αυτοκατανάλωση φωτοβολταϊκών

Μια σειρά από ανοικτά ζητήματα που ταλανίζουν την αγορά των φωτοβολταϊκών στην Ελλάδα, από τις περικοπές παραγωγής και την ανακύκλωση πλαισίων μέχρι τις καθυστερήσεις στην αδειοδότηση της αυτοκατανάλωσης, έθεσε ο Σύνδεσμος Εταιρειών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ) σε ενημερωτική συνάντηση με δημοσιογράφους. Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι, παρά τις κατά καιρούς εξαγγελίες, το θεσμικό πλαίσιο εξακολουθεί να λειτουργεί ανασταλτικά για την ανάπτυξη του κλάδου, ενώ οι παραγωγοί καταγράφουν απώλειες πολλών εκατομμυρίων ευρώ από περικοπές που, σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, δεν αποζημιώνονται όπως προβλέπει η νομοθεσία. Περικοπές χωρίς αποζημίωση Ο ΣΕΦ επισημαίνει ότι ο μηχανισμός αναδιανομής των εσόδων από τις περικοπές παραγωγής, ο οποίος προβλέπεται ήδη από το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, παραμένει ουσιαστικά ανενεργός, με αποτέλεσμα οι παραγωγοί ενέργειας από φωτοβολταϊκά να έχουν υποστεί τα τελευταία τρία χρόνια απώλειες που ανέρχονται σε πολλά εκατομμύρια ευρώ. Ο Σύνδεσμος ζητεί την άμεση ενεργοποίηση του μηχανισμού και μάλιστα με αναδρομική ισχύ, επικαλούμενος τον ευρωπαϊκό Κανονισμό 2019/943, σύμφωνα με τον οποίο οι περικοπές που δεν προκύπτουν από τη λειτουργία της αγοράς θα πρέπει να συνοδεύονται από οικονομική αποζημίωση, ώστε να μην τίθεται σε κίνδυνο η βιωσιμότητα των επενδύσεων. Ως βασικές λύσεις για τον περιορισμό του φαινομένου, ο ΣΕΦ προκρίνει την εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης στους υφιστάμενους σταθμούς, την ενίσχυση των διασυνοριακών ηλεκτρικών διασυνδέσεων της χώρας και, φυσικά, την ενεργοποίηση του μηχανισμού αντιστάθμισης. Μήνες αναμονής για μια σύνδεση Ιδιαίτερα αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία που παρουσίασε ο Σύνδεσμος για τις καθυστερήσεις στην αδειοδότηση έργων αυτοκατανάλωσης. Σύμφωνα με ανάλυση του ΣΕΦ επί στοιχείων του ΔΕΔΔΗΕ για αιτήσεις που υποβλήθηκαν μετά τις 5 Σεπτεμβρίου 2024, ο μέσος χρόνος από την υποβολή της αίτησης μέχρι την αποστολή σύμβασης σύνδεσης φθάνει τις 55 ημέρες για τα οικιακά έργα, ενώ η πλήρης ενεργοποίησή τους ολοκληρώνεται κατά μέσο όρο έπειτα από 280 ημέρες. Για τα εμπορικά έργα έως 100 kW οι αντίστοιχοι χρόνοι ανεβαίνουν στις 116 και 326 ημέρες, ενώ για τα έργα άνω των 100 kW διαμορφώνονται στις 147 και 260 ημέρες. Οι αριθμοί αυτοί έρχονται σε πλήρη αντίθεση με όσα προβλέπει το ισχύον πλαίσιο, σύμφωνα με το οποίο ο ΔΕΔΔΗΕ οφείλει να χορηγεί Οριστική Προσφορά Σύνδεσης εντός ενός μήνα για τον ενεργειακό ή ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό, εντός δύο μηνών για τον εικονικό συμψηφισμό, ενώ για γνωστοποιούμενους σταθμούς κάτω των 100 kW η απάντηση θα έπρεπε να δίνεται εντός 15 ημερών. Ο πρόσφατος νόμος 5299/2026, εξάλλου, ορίζει ρητά ότι η σύναψη Σύμβασης Σύνδεσης δεν μπορεί να ξεπερνά τις 30 ημέρες από την υποβολή της αίτησης, ενώ η έκδοση Σύμβασης Λειτουργικής Ενίσχυσης ή βεβαίωσης απευθείας συμμετοχής στην αγορά από τον ΔΑΠΕΕΠ πρέπει να ολοκληρώνεται σε πέντε ημέρες. Στο ίδιο πλαίσιο καθυστερήσεων εντάσσεται και η υπηρεσία «μιας στάσης» (one-stop shop) για την αδειοδότηση έργων ΑΠΕ, η οποία, αν και θεσμοθετήθηκε το 2022 και ξεκίνησε πιλοτικά τον Ιούλιο του 2025, παραμένει μέχρι σήμερα σε πιλοτικό στάδιο,κάτι που, όπως τονίζει ο ΣΕΦ, παραβιάζει τις προβλέψεις της κοινοτικής νομοθεσίας. Αδιέξοδο στην ανακύκλωση πλαισίων Ανοικτό παραμένει και το ζήτημα της ανακύκλωσης των φωτοβολταϊκών πλαισίων, το οποίο ο ΣΕΦ χαρακτηρίζει «ανεφάρμοστο» στη σημερινή του μορφή. Το προσωρινό τέλος ανακύκλωσης των 300 ευρώ ανά τόνο θεωρείται υπερβολικά υψηλό, με αποτέλεσμα να έχει ουσιαστικά παγώσει η αγορά, να συσσωρεύονται αναδρομικές οφειλές και να εμποδίζεται η ένταξη των υπόχρεων στα συλλογικά συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης. Παράλληλα, η ύπαρξη εταιρειών που δεν τηρούν τις υποχρεώσεις τους δημιουργεί συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού, αποδυναμώνοντας συνολικά το σύστημα. Η πρόταση του Συνδέσμου προβλέπει τη διατήρηση της ευθύνης στον «παραγωγό αποβλήτων», όπως ορίζει η ισχύουσα νομοθεσία, με μια νέα εισφορά ανακύκλωσης 30 έως 50 ευρώ ανά τόνο φωτοβολταϊκών που διατίθενται στην αγορά. Η εισφορά αυτή θα καλύπτει αποκλειστικά τη λειτουργία των συλλογικών συστημάτων, ενώ το πραγματικό κόστος συλλογής, μεταφοράς και επεξεργασίας θα αποζημιώνεται από ειδικό λογαριασμό υπό τη διαχείριση του ΕΟΑΝ, χρηματοδοτούμενο από το Ειδικό Τέλος Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Ο Σύνδεσμος προτείνει επιπλέον να μην ενεργοποιείται καμία νέα σύνδεση φωτοβολταϊκού σταθμού αν δεν προσκομίζεται αποδεικτικό εγγραφής του παραγωγού στο Εθνικό Μητρώο Παραγωγών Αποβλήτων, ώστε να εξαλειφθεί το φαινόμενο των «free riders». 37.500 συστήματα αντί για 250.000 Τέσσερα χρόνια μετά την εξαγγελία του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ του 2022 για την εγκατάσταση 250.000 συστημάτων αυτοκατανάλωσης σε κατοικίες, επιχειρήσεις και αγροτικές εκμεταλλεύσεις, στη χώρα λειτουργούν σήμερα μόλις 37.500 συστήματα, συνολικής ισχύος περίπου 1,1 GW. «Θα χρηματοδοτήσουμε 250.000 μικρά φωτοβολταϊκά σε στέγες κατοικιών, σε επιχειρήσεις, σε αγροτικές εκμεταλλεύσεις, που θα καταναλώνουν δωρεάν τη δική τους ενέργεια», είχε αναφέρει τότε ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Σύμφωνα με τον ΣΕΦ, αν διατηρηθούν οι σημερινοί ρυθμοί ανάπτυξης, θα χρειαστούν περίπου 25 χρόνια για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός. Το χάσμα με άλλες ευρωπαϊκές χώρες αντίστοιχων δημογραφικών χαρακτηριστικών είναι εντυπωσιακό: σε χώρες όπως η Αυστρία, η Τσεχία, η Πορτογαλία, η Ιρλανδία, η Σουηδία, η Ελβετία και η Φινλανδία λειτουργούν από 200.000 έως 500.000 συστήματα αυτοκατανάλωσης σε κατοικίες και επιχειρήσεις. Ένας από τους βασικούς λόγους της χαμηλής διείσδυσης, κατά τον Σύνδεσμο, είναι η απαίτηση 100% συναίνεσης των συνιδιοκτητών σε πολυκατοικίες για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκού συστήματος. Η μοναδική εξαίρεση αφορά τη συλλογική αυτοκατανάλωση, όπου αρκεί πλειοψηφία 50%· ωστόσο το μοντέλο αυτό αντιμετωπίζει άλλα θεσμικά και λειτουργικά εμπόδια, με αποτέλεσμα να μην έχει υλοποιηθεί μέχρι σήμερα κανένα σχετικό έργο. Ο ΣΕΦ εκτιμά ότι ακόμη και μια μείωση της απαιτούμενης συναίνεσης στο 50% θα μπορούσε να «ξεκλειδώσει» χιλιάδες επενδύσεις ιδιοκτητών κατοικιών, υπενθυμίζοντας ότι η ίδια η Κομισιόν έχει συστήσει στα κράτη-μέλη να περιορίσουν ή και να καταργήσουν, όπου είναι εφικτό, την απαίτηση ομόφωνης συναίνεσης. Όπως ανέφερε ο ενεργειακός σύμβουλος του ΣΕΦ, Στέλιος Ψωμάς, οι τρεις πυλώνες που θα καθορίσουν την επόμενη ημέρα της αγοράς φωτοβολταϊκών στη χώρα μας είναι τα εμπορικά έργα, η αυτοκατανάλωση, η οποία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά θεσμικά εμπόδια– και η αποθήκευση ενέργειας, που πλέον αποτελεί αναπόσπαστο μέρος κάθε νέας επένδυσης. Σε αναμονή ψηφιακή πλατφόρμα και ενεργειακός διαμοιρασμός Σε εκκρεμότητα παραμένει και η ηλεκτρονική πλατφόρμα υποβολής αιτήσεων, η οποία έχει θεσμοθετηθεί από το 2022 και λειτούργησε πιλοτικά για τρεις μήνες το καλοκαίρι του 2025, χωρίς έκτοτε καμία εξέλιξη από το ΥΠΕΝ. Η πλήρης λειτουργία ενός «one-stop shop», ώστε οι ενδιαφερόμενοι να ολοκληρώνουν τις διαδικασίες αδειοδότησης και σύνδεσης χωρίς τις σημερινές καθυστερήσεις, χαρακτηρίζεται από τον Σύνδεσμο «κάτι περισσότερο από αναγκαία». Ζήτημα τίθεται και για τον ενεργειακό διαμοιρασμό, καθώς η Ελλάδα δεν έχει ακόμη ενσωματώσει τη σχετική ευρωπαϊκή οδηγία, παρότι η προθεσμία εξέπνευσε στα τέλη Ιουνίου. Ο μηχανισμός αυτός θα επέτρεπε σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις να διαθέτουν την πλεονάζουσα παραγωγή τους σε άλλους καταναλωτές σε συμφωνημένη τιμή, εντός ακτίνας 2 χιλιομέτρων για οικιακούς καταναλωτές και 5 χιλιομέτρων για επιχειρήσεις, αντί να πωλείται στο Χρηματιστήριο Ενέργειας –κάτι που ο ΣΕΦ θεωρεί εργαλείο ενίσχυσης της συμμετοχής πολιτών και επιχειρήσεων στην ενεργειακή μετάβαση. Νέα ΥΑ για το net billing: βήμα μπροστά, αλλά όχι αρκετό Στο μεταξύ, βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση η νέα υπουργική απόφαση για την αυτοκατανάλωση, με τον ΣΕΦ να αναμένεται να καταθέσει τις επίσημες προτάσεις του στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας αύριο, Παρασκευή. Ο Σύνδεσμος σημειώνει πως η προηγούμενη υπουργική απόφαση δεν ήταν λειτουργική, με αποτέλεσμα επί περίπου ενάμιση χρόνο να μην μπορούν να υλοποιηθούν νέα έργα αυτοκατανάλωσης, γεγονός που, όπως υποστηρίζει, οι ίδιες οι αλλαγές που προτείνει τώρα το ΥΠΕΝ σε σχεδόν όλα τα άρθρα της απόφασης έμμεσα επιβεβαιώνουν. «Το ΥΠΕΝ είναι σε θετική κατεύθυνση αλλά πρέπει να τρέξει πιο γρήγορα», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Ψωμάς, σχολιάζοντας πως η νέα απόφαση αναμένεται να αποσαφηνίσει καλύτερα τους ρόλους των εμπλεκόμενων φορέων, χωρίς ωστόσο να επιλύει το σύνολο των εκκρεμοτήτων. Ο Σύνδεσμος διατυπώνει δύο βασικές ενστάσεις. Η πρώτη αφορά τη λειτουργία των συστημάτων αποθήκευσης: σύμφωνα με το σχέδιο της απόφασης, οι μπαταρίες θα μπορούν να φορτίζονται αποκλειστικά από τα φωτοβολταϊκά και όχι από το δίκτυο, κάτι που κατά τον ΣΕΦ περιορίζει σημαντικά τις δυνατότητες, ιδίως για τις επιχειρήσεις που θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν τα δυναμικά τιμολόγια φορτίζοντας τις μπαταρίες τους σε ώρες χαμηλών τιμών. Η δεύτερη ένσταση αφορά τα plug-in φωτοβολταϊκά μπαλκονιού, για τα οποία η ελληνική εφαρμογή αποκλίνει σημαντικά από το ευρωπαϊκό μοντέλο: η υποχρεωτική εμπλοκή εγκαταστάτη, η εγκατάσταση μηχανισμού αποτροπής έγχυσης στο δίκτυο και οι παρεμβάσεις στον ηλεκτρικό πίνακα αυξάνουν σημαντικά το κόστος των μικρών συστημάτων, καθιστώντας την επένδυση μη ελκυστική, σε αντίθεση με ό,τι ισχύει ήδη σε χώρες όπως η Γερμανία. Στα θετικά της νέας απόφασης, ο ΣΕΦ ξεχωρίζει την πρόβλεψη για χρήση αυτόνομων συστημάτων αποθήκευσης σε εγκαταστάσεις αυτοκατανάλωσης, πρόταση που είχε καταθέσει ο ίδιος ο Σύνδεσμος. Ωστόσο, όπως τονίζει, απαιτούνται ταχύτερες παρεμβάσεις και ολοκλήρωση του συνολικού θεσμικού πλαισίου, ώστε η αυτοκατανάλωση να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στην ενεργειακή μετάβαση της χώρας και να μη μείνει, τελικά, στα χαρτιά. moneyreview.gr Διαβάστε επίσης: Πώς η ηλιακή ενέργεια μετέτρεψε τις ευρωπαϊκές τιμές του ρεύματος σε τρενάκι του τρόμου Ρεύμα από το μπαλκόνι έως 800 Watt – Το νέο πλαίσιο για φωτοβολταϊκά και μπαταρίες Ενέργεια: Οι ελληνικές ΑΠΕ γεμίζουν μπαταρίες της Βουλγαρίας