Συμβούλιο Ασφαλείας ΟΗΕ: Ο ΔΟΑΕ έχει χάσει την πλήρη εποπτεία του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, επισημαίνουν μέλη

Συμβούλιο Ασφαλείας ΟΗΕ: Ο ΔΟΑΕ έχει χάσει την πλήρη εποπτεία του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, επισημαίνουν μέλη

Σε μια κρίσιμη ενημέρωση στο πλαίσιο του θέματος της ημερήσιας διάταξης «Μη Διάδοση», το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών συγκεντρώθηκε για να εξετάσει την εφαρμογή της Απόφασης 2231 της 20ής Ιουλίου 2015, η οποία ενέκρινε το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA) για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Η συνεδρίαση προκλήθηκε κατόπιν αιτήματος του Μπαχρέιν και των πέντε ευρωπαϊκών μελών του Συμβουλίου (E5): Δανίας, Γαλλίας, Ελλάδας, Λετονίας και Ηνωμένου Βασιλείου.

Η Ρωσία και η Κίνα υποστηρίζουν ότι η Απόφαση 2231 έπαψε να ισχύει από τον Οκτώβριο του 2025, καθώς έληξε η εντολή της χωρίς ανανέωση, παρόλο που είχαν επιβληθεί κυρώσεις στο Ιράν. Ωστόσο, η πλειονότητα των μελών επιβεβαίωσε ότι οι κυρώσεις παραμένουν σε ισχύ και εξέφρασε ανησυχία ότι ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) έχει απολέσει την ικανότητα να παρακολουθεί πλήρως το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.

Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, η απώλεια πρόσβασης του ΔΟΑΕ εγείρει σοβαρές ανησυχίες για τη διάδοση πυρηνικών όπλων. Επιπλέον, οι διαφωνίες στο Συμβούλιο σχετικά με τις κυρώσεις υπονομεύουν τη δυνατότητα για μια ενιαία και αποτελεσματική αντίδραση. Παρόλο που τα περισσότερα κράτη-μέλη του ΣΑ ΟΗΕ τάχθηκαν υπέρ της διατήρησης ανοικτής της διπλωματικής οδού, μέσω του μνημονίου κατανόησης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, τονίστηκε ότι το Ιράν πρέπει να αποκαταστήσει τις επιθεωρήσεις, να σταματήσει την κλιμάκωση και να συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις του, αλλιώς οι πιέσεις και η αστάθεια θα αυξηθούν.

Η Ελλάδα, εκφράζοντας την αταλάντευτη δέσμευσή της στην παγκόσμια αρχιτεκτονική μη διάδοσης, τόνισε την ανάγκη το Ιράν να δεσμευτεί σαφώς και άνευ όρων σε μια ειρηνική πυρηνική πολιτική. Η Μόνιμη Αντιπρόσωπος, πρέσβυς κ. Μπαλτά, υπογράμμισε ότι μια συνολική λύση μέσω διαπραγματεύσεων είναι ο μόνος δρόμος για μια αξιόπιστη, επαληθεύσιμη και διαρκή ειρήνη, η οποία θα αντιμετωπίζει τις ανησυχίες για τη διάδοση πυρηνικών όπλων, θα αποτρέπει περαιτέρω κλιμάκωση και θα συμβάλλει στην περιφερειακή σταθερότητα.

Η Ελλάδα επιβεβαίωσε επίσης την πλήρη αλληλεγγύη της προς το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ και άλλες χώρες της περιοχής που πλήττονται από επιθέσεις, ζητώντας την πλήρη και άνευ όρων αποκατάσταση της προηγούμενης κατάστασης στα Στενά του Ορμούζ. Η Αναπληρώτρια Μόνιμη Αντιπρόσωπος των Ηνωμένων Πολιτειών, πρέσβης Τάμι Μπρους, δήλωσε ότι «οι ηγέτες του Ιράν έχουν μια ιστορική ευκαιρία να μεταμορφώσουν τη χώρα τους».

Η κ. Μπρους ανέφερε ότι «η πόρτα της διπλωματίας παραμένει ανοικτή και αυτή είναι η οδός που προτιμούμε», αλλά οι ΗΠΑ θα καταστήσουν το Ιράν υπόλογο για παραβιάσεις της διεθνούς ειρήνης. «Εάν ανοίξετε πυρ κατά μη στρατιωτικών στόχων ή πλοίων, θα απαντήσουμε», προειδοποίησε.

Ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Γαλλίας, Ζερόμ Μποναφόν, χαρακτήρισε τη συμπεριφορά του Ιράν ως την αιτία της κρίσης, σημειώνοντας ότι παραβιάζει συνεχώς τις δεσμεύσεις του στο πλαίσιο της JCPOA. Αν και χαρακτήρισε το μνημόνιο κατανόησης με τις Ηνωμένες Πολιτείες ως «ένα πρώτο θετικό βήμα» που προέβλεπε παύση εχθροπραξιών, επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και έναρξη διαπραγματεύσεων για τη μη διάδοση εντός 60 ημερών, τόνισε ότι αυτό αποτελεί ουσιαστική προϋπόθεση για την άρση των κυρώσεων. Το Παρίσι παραμένει προσηλωμένο στη διασφάλιση ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο.

Η Αναπληρώτρια Γενική Γραμματέας για Πολιτικές Υποθέσεις και Υποθέσεις Οικοδόμησης της Ειρήνης, Ρόζμαρι Ντι Κάρλο, ενημέρωσε τα μέλη για την έκθεση του Γενικού Γραμματέα σχετικά με την Απόφαση 2231 (2015). Σύμφωνα με την έκθεση, ο ΔΟΑΕ δεν είχε πραγματοποιήσει στο Ιράν καμία επιτόπια δραστηριότητα επαλήθευσης στο πλαίσιο της Συμφωνίας Διασφαλίσεων της Συνθήκης για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων, του μηχανισμού που επέτρεπε στο παρελθόν στον Οργανισμό να επαληθεύει και να παρακολουθεί τη συμμόρφωση του Ιράν με το JCPOA. «Ο Οργανισμός ανέφερε επίσης σημαντική επιδείνωση της γνώσης επί της κατάστασης μετά τις επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν, οι οποίες άρχισαν στις 28 Φεβρουαρίου 2026», ανέφερε. Έχει πλέον απολέσει τη συνέχεια της γνώσης σε όλες τις δηλωμένες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής και των υφιστάμενων αποθεμάτων φυγοκεντρητών και λοιπού τεχνικού εξοπλισμού, καθώς και βαρέος ύδατος και ουρανίου, τόνισε η κ. ΝτιΚάρλο.

Ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Γερμανίας, Ρίκλεφ Mποϊτίν, δήλωσε ότι «είναι απαραίτητη μια επαληθεύσιμη συμφωνία, η οποία θα αντιμετωπίζει τις επείγουσες ανησυχίες σχετικά με τις πυρηνικές δραστηριότητες του Ιράν». Το Βερολίνο είναι έτοιμο να υποστηρίξει την άρση των κυρώσεων που συνδέονται με το πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά μόνο αφού το Ιράν προβεί σε «συγκεκριμένα και επαληθεύσιμα βήματα» και επιστρέψει σε πλήρη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις του βάσει της Συνθήκης για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων.

Ο Ιρανός Μόνιμος Αντιπρόσωπος, πρέσβης Αμίρ Ιραβανί, χαρακτήρισε τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας για τη «Μη Διάδοση» ως νομικά αβάσιμη, υποστηρίζοντας ότι η Απόφαση 2231 έληξε στις 18 Οκτωβρίου 2025, τερματίζοντας όλες τις σχετικές εντολές, υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων και μηχανισμούς. Εξήρε τη Ρωσία και την Κίνα για την αντίθεσή τους στη συνεδρίαση και δήλωσε ότι οι τρεις ευρωπαϊκές χώρες δεν είχαν δικαίωμα να ενεργοποιήσουν τον μηχανισμό επαναφοράς των κυρώσεων, έχοντας παραβιάσει τις δικές τους δεσμεύσεις στο πλαίσιο της JCPOA και υποστηρίξει επιθέσεις κατά ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων. Απέδωσε την κρίση στην αποχώρηση των ΗΠΑ από τη JCPOA το 2018, στη μη συμμόρφωση των Ευρωπαίων και στις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις, επιμένοντας ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν παραμένει αποκλειστικά ειρηνικό και υπό τις εγγυήσεις του ΔΟΑΕ. Καταδίκασε τις νέες αμερικανικές επιθέσεις του Ιουλίου και τόνισε ότι το Ιράν θα τηρήσει το Μνημόνιο του Ισλαμαμπάντ μόνο εφόσον συμμορφωθεί πλήρως και η Ουάσιγκτον, σημειώνοντας ότι η ευθύνη για την επαναλειτουργία και την αποναρκοθέτηση των Στενών του Ορμούζ ανήκει αποκλειστικά στο Ιράν.