Οι 32οι ΠΛΟΕΣ στην Άνδρο: «Το Αίνιγμα της Εικόνας / Άνθρωπος εν εικόνι διαπορεύεται»

Εγκαίνια: 25 Ιουλίου 2026

Το φετινό καλοκαίρι, το Ίδρυμα Π. & Μ. Κυδωνιέως φιλοξενεί στο διώροφο κτήριό του, στη Χώρα της Άνδρου, τους 32ους ΠΛΟΕΣ. Πρόκειται για έναν εδραιωμένο, επιτυχημένο και ευρέως αναγνωρισμένο ιδιωτικό εικαστικό θεσμό, ο οποίος φέτος φέρει τον τίτλο: «Το Αίνιγμα της Εικόνας / Άνθρωπος εν εικόνι διαπορεύεται». Τα εγκαίνια της εικαστικής αυτής εκδήλωσης θα πραγματοποιηθούν το Σάββατο 25 Ιουλίου 2026, στις 8 μ.μ.

Η έκθεση περιλαμβάνει έργα ζωγραφικής, γλυπτικής, χαρακτικής, φωτογραφίας, ψηφιδωτού και «εγκαταστάσεων» από 24 νέους και σύγχρονους καλλιτέχνες. Οι καλλιτέχνες αυτοί έχουν διερευνήσει πολυσχιδώς και διαχρονικά πτυχές του προαναφερθέντος θέματος, εκφράζοντάς το με τον δικό τους, αλληλοσυμπληρωματικό τρόπο. Τα έργα τους παρουσιάζονται σε μια ενδιαφέρουσα, διαλεκτική συμπαράθεση, με στόχο την ανάπτυξη γόνιμου στοχασμού. Η επιλογή, η διάρθρωση και η επιμέλεια της έκθεσης ανήκουν στην Ιστορικό Τέχνης & Πολιτισμού (ΕΚΠΑ) κα Αθηνά Σχινά.

Κατά την παρουσίαση της έκθεσης, η πρόεδρος του Ιδρύματος, κα Βιβή Ι. Παλαιοκρασσά, τόνισε: «Μετά από 32 χρόνια, οι Πλόες αποτελούν έναν θεσμό συνεχούς λειτουργίας, με στόχο την πολιτιστικά ποιοτική αποκέντρωση, σεβόμενοι τον πολίτη και τον επισκέπτη του νησιού μας. Οι πολύτιμες μαρτυρίες των επισκεπτών στο κτίριο του Ιδρύματός μας στην πόλη της Άνδρου, επιβεβαιώνουν το συνεχώς αυξανόμενο και ενθουσιώδες κοινό που παρακολουθεί κάθε χρόνο τις εκθέσεις μας, καθώς αυτές γίνονται ευρύτερα αποδεκτές, όχι μόνο από τους ανθρώπους των Γραμμάτων και Τεχνών. Δεν μπορώ να παραλείψω τους μικρούς φιλότεχνους που μας επισκέπτονται και μας αφήνουν τις πολύτιμες εντυπώσεις τους. Είμαστε ιδιαίτερα υπερήφανοι για τη στήριξη του κοινού, που μας προτρέπει να γινόμαστε καλύτεροι.» Η κα Παλαιοκρασσά ευχαρίστησε θερμά την κα Αθηνά Σχινά, τονίζοντας ότι ο θεσμός Πλόες είναι δημιούργημά της, καθώς και τους συμμετέχοντες καλλιτέχνες και τους χορηγούς.

Το σκεπτικό του θεσμού ΠΛΟΕΣ, το οποίο η επιμελήτρια συγκροτεί πρωταρχικά, αφορά κάθε χρόνο ένα διαφορετικό, μείζον κοινωνικό και ιδεολογικό πρόβλημα της καθημερινότητάς μας. Φέτος, το επίκεντρο είναι τα κοινωνικά δίκτυα της προσωπικής ηλεκτρονικής επικοινωνίας, τα οποία έχουν γίνει μάστιγα, ειδικά στις νεότερες ηλικίες. Δημιουργούν εξάρτηση, εθισμό, πλαστοπροσωπία, εγωκεντρισμό, απομονωτισμό, αυτοαναφορικότητα, προκλητικότητα, αδιαφορία, εξωραϊσμό, ναρκισσισμό, ιδιοτέλεια, ανευθυνότητα, καταχρηστικότητα, ματαιοδοξία, επιθετικότητα και βία. Αυτά τα κοινωνικά δίκτυα βασίζονται στην εικόνα που παράγουν και καταναλώνουν, καλλιεργώντας μια ψευδεπίγραφη, αλλά επικίνδυνη εξουσιομανία.

Η σχέση παραγωγής και αυτο-ανάλωσης της εικόνας θυμίζει τα Θυέστεια Δείπνα. Με αφορμή αυτή τη διεργασιακή σχέση, στην παρούσα έκθεση, επίκεντρο προβληματισμού τέθηκε το παμπάλαιο, αλλά ανέκαθεν επίκαιρο, ζήτημα του «Αινίγματος της Εικόνας». Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στον 73ο στίχο του Δαβίδ, που προσδιορίζει τη διαχρονική σχέση του ανθρώπου με την εικόνα: «άνθρωπος εν εικόνι διαπορεύεται». Ο ποιητής και Προφητάνακτας δηλώνει ότι ο άνθρωπος διανύει τη ζωή του μέσα από εικόνες. Διαμορφώνει εικόνες; Αναλώνει εικόνες; Γίνεται ή συμπεριφέρεται ως εφήμερη οντότητα, όπως αντιλαμβάνεται τις εικόνες που δημιουργεί και αποθηκεύει; Αντιστέκεται στην εικονοθηρία; Πόση ανάγκη έχει την εικόνα και τι αυτή εκφράζει για εκείνον; Τι του μεταφέρει και πώς εξωλεκτικά επικοινωνεί μαζί της; Μήπως γίνεται κι εκείνος μια εικόνα ή μια κατασκευασμένη αντανάκλαση του εαυτού του; Τι ανακαλεί στις μνήμες του; Τι επιλέγει να αφήσει πίσω του;

Τα έργα τέχνης δεν λύνουν αινίγματα. Ο ανθρώπινος στοχασμός, μέσω των αισθήσεων, της φαντασίας και της εκφραστικής επινοητικότητας, προσπαθεί να τα λύσει, θέτοντας τουλάχιστον ερωτήματα στη θέση των λύσεων. Το εικονιστικό αίνιγμα αίρει κάθε βεβαιότητα, ανοίγοντας δρόμους για απορίες, μέσω των τρόπων που διαμορφώνεται και εξελίσσεται η καλλιτεχνική δημιουργία ως υπαρξιακή ανάγκη.

Η γλώσσα της τέχνης, μέσω της εκφραστικής της επικοινωνιακής παραμέτρου, αρθρώνει τον εικονιστικό της λόγο – με λιγότερη ή περισσότερη παραστατικότητα ή αφαιρετικότητα – χρησιμοποιώντας στη μορφοδομή της συμβολισμούς, αλληγορίες, μεταφορές και αναγωγικότητες. Πρόκειται για μια σύνθετη και πολυεπίπεδη πραγματικότητα, όπως αυτή στην οποία ζούμε και όπως εκείνη που μεταφέρουμε εντός μας.

Ο θεσμός ΠΛΟΕΣ, διαχρονικά, έχει παρουσιάσει σε μια σειρά εκθέσεων, (ως προς τη διαμόρφωση της ποικιλίας των «ρεαλισμών») τη συμβολή και αλληλεπίδραση συνείδησης και υποσυνειδήτου, του συλλογικού ασυνειδήτου και της επισυνείδησης. Έχει επισημανθεί επίσης εκφραστικά ο ρόλος των συσχετισμών και των συνειρμών στις πάντοτε ρευστές, παρεμβατικές και μεταμορφωτικές καταστάσεις που βιώνουμε, και πώς αυτές εξωτερικεύονται. Πώς ιχνηλατούμε αυτούς τους δρόμους, πώς τους αντιλαμβανόμαστε και τους διαισθανόμαστε, μέσα από διαλεκτικά σχήματα τα οποία αποκαλύπτει το έργο της τέχνης – ανάλογα με τις «αναγνώσεις» που επιχειρούμε – με στόχο πάντα τη διεύρυνση των οριζόντων της αυτοσυνειδησίας μας.

Στην φετινή έκθεση θα επισημανθούν, θα «φωτιστούν» και θα τονιστούν κι άλλες παράμετροι της εικόνας: το εφήμερο στοιχείο της, οι εναλλακτικότητες μέσω των οποίων παρουσιάζεται η παρομοίωση αλλά και η «διάκριση» της εικόνας, τα παλίμψηστα επίπεδά της, η αντανακλαστικότητα και αναγωγιμότητά της, οι μεταλλαγές και οι μεταβάσεις της, η ανθεκτικότητά της και οι επαναφορές της μέσω της μνήμης, οι γόνιμες αλλοιώσεις και οι μεταμορφώσεις της, οι ψευδαισθητικές λειτουργίες της και οι επαναπροσδιορισμοί της παρουσίας της μέσω των τελετουργικών μηχανισμών της κατασκευαστικής χειροπραξίας, οι δημιουργοί της.

Μια εικόνα δεν εκφράζει μόνο τις δονήσεις που προκαλούν οι εντάσεις και οι υφέσεις της, οι πυκνώσεις και οι αραιώσεις των σχηματισμών της, αλλά και των μεταισθήσεων που προκαλούν οι τονικότητες των χρωμάτων της. Εκφράζει επίσης τον βουβό πόνο και την περιγελαστικότητα της ζωής, τα αποσιωπητικά και τα θαυμαστικά της, τις συναιρέσεις και τις κρυφές οδύνες της, τις ακυρώσεις των χειρονομιών που αφανίζει ο χρόνος και τα χαμένα της αλλοτινά φωνήεντα, τις μάταιες ακόμη επικλήσεις της κάθε φόρμας της, μέσα από τα λησμονημένα της νοήματα.

Στην εισαγωγή του συνοδευτικού Καταλόγου της έκθεσης, υπάρχει – όπως κάθε χρόνο – μια αναδρομή στην αρχαιότητα, μέσω των ομοιοτήτων και των διαφορών του βλέμματος του Νάρκισσου, σχετικά με το βλέμμα της Μέδουσας. Στη συνέχεια, γίνεται αναφορά στο εφήμερο της εικόνας και στον «γνόφο», δηλαδή στη συνύπαρξη της «αντιθετικότητας» μέσα από το φωταυγές της σκοτάδι, όπου εκεί έγκειται και η αινιγματική της παραδοξότητα. Εφόσον υπάρχει αλληλοδιαδοχή, για την ανάδειξη και τον διαχρονικό εμπλουτισμό αυτών των εννοιών, κρίθηκε σκόπιμο να γίνει μια σύντομη αναδρομή. Αυτή ξεκινά με τον Σιμωνίδη τον Κείο και μέσω της τραγωδίας «Χοηφόροι» του Αισχύλου, παρακολουθείται πώς αυτές οι έννοιες διαμορφώθηκαν από συγγραφείς του Βυζαντίου, αλλά και από σημαντικούς Ευρωπαίους φιλοσόφους του 20ου αιώνα, οι περισσότεροι από τους οποίους ανάγονται στους Προσωκρατικούς.

Η έκθεση επενδύεται με μουσική υπόκρουση, προκειμένου ο θεατής να ζήσει την ατμόσφαιρα των έργων και να «διαβάσει» τις ιδιαιτερότητές τους. Τα επιτοίχια σύντομα κείμενα της επιμελήτριας, δεν είναι επεξηγηματικά, αλλά προτρέπουν τον θεατή, όπως πάντα στους ΠΛΟΕΣ, να προσδώσει στα εκτιθέμενα έργα, πέρα από την αναμφισβήτητη αισθητική τους αξία, κι ένα πνευματικό περιεχόμενο. Με βάση αυτό το πνευματικό περιεχόμενο, τα έργα της τέχνης αποκτούν την «οργανική» βιωσιμότητά τους στον χρόνο.

Συμμετέχοντες καλλιτέχνες (αλφαβητικά):

• Αχιλλέας Αϊβάζογλου
• Απόστολος Βέττας
• Μίλτος Γκολέμας
• Βασίλης Γκούμας
• Τζουλιάνο Καγκλής
• Νίκος Κανόγλου
• Νικόλας Κληρονόμος
• Κατερίνα Κοντογιώργη
• Μαρία Κτιστοπούλου
• Σταυρούλα Μητσάκου
• Κλειώ Παπαϊωάννου
• Αιμιλία Παπαφιλίππου
• Λίλα Παπούλα
• Αργύρης Ραλλιάς
• Κωνσταντίνος Ράμμος
• Αλίκη Ρήγου
• Νίκος Σαμαράς
• Δήμητρα Σιατερλή
• Γιώργος Σταματάκης
• Μαρία Σχινά
• Μάριος Φούρναρης
• Νάσος Χαλκίδης
• Γιώργος Χαρβαλιάς
• Γιάννης Χρηστάκος

Διάρκεια έκθεσης: Σάββατο 25 Ιουλίου έως Κυριακή 4 Οκτωβρίου 2026

Ώρες λειτουργίας: 10:30 – 14:30 & 18:30 – 21:30 καθημερινά, εκτός Τρίτης.